Borgen

De afgelopen drie weken stond ons volledige televisieschema in het teken van de Deense serie Borgen. We zagen twee seizoenen, in totaal twintig uur, van wat misschien wel één van de meest hoogstaande en meeslepende series ooit zal blijken te zijn. Alles draait om Birgitte Nyborg, leider van de Middenpartij, die vrij onverwacht minister president van Denemarken wordt. De problemen waar ze vervolgens tegenaan loopt zijn voor Nederlanders ook heel herkenbaar: kleine partijen die dwarsliggen, machtsgrepen in de coalitie, profilering in de pers en de enorme tol die het politieke bestaan eist. Zo idealistisch als Birgitte begint aan haar avontuur, zo door de wol geverfd is ze twee seizoenen later. Regelmatig schoot het door mijn hoofd dat dit het verhaal van Femke Halsema had kunnen zijn, had zij partijleider geweest van een iets grotere partij. De overeenkomsten tussen de vrouwen zijn groot: charismatisch, intelligent, betrokken, idealistisch en beiden zijn politieke dieren. Hoe verder we echter in de serie kwamen, hoe meer ik me bedacht dat het misschien wel goed is dat dit Halsema bespaard is gebleven. Politieke macht houdt uiteindelijk niemand helemaal zuiver en eist meer dan goed voor iemand is. In twee seizoenen ziet Nyborg haar huwelijk stranden, haar beste vriend een beroerte krijgen en haar dochter psychiatrisch patient worden. Daarnaast doet ze compromissen waar ze vroeger niet eens over na had willen denken. Het doet mij dus niet dromen over een politieke carriere, maar het is wel prachtige, prachtige televisie van hoge kwaliteit. In maart 2013 volgt het derde, en voor zover het er nu uitziet meteen ook laatste seizoen. Een Amerikaanse remake schijnt ook in de maak te zijn.

Game Change

Onlangs ging op HBO de film Game Change, naar het gelijknamige boek, over de rol van Sarah Palin in de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2008 in première. Over deze veelbesproken verkiezingsstrijd zijn al talloze boeken en documentaires gemaakt. Niet in de laatste plaats door Palin zelf, die een bestseller had met haar boek Going Rogue. Toch biedt deze film een kijkje in de keuken wat we nog niet eerder zagen. We zien een impulsieve beslissing en misverstanden rond de keuze van de kandidaat voor het vicepresidentschap. En we zien vooral een onzekere en onwetende Sarah Palin, die met een scheef zelfbeeld op een toneel komt te staan wat ze met geen mogelijkheid overziet. Voer voor liberalen? Ongetwijfeld. Dat neemt niet weg dat als er ook maar de helft waar is van wat er in Game Change getoond wordt, het nog steeds een schokkend verhaal is. Bijna had de wereld het moeten doen met een vicepresident, of erger nog: met een president, van één van de machtigste landen in de wereld die niets weet van buitenlandse geschiedenis, politiek of economie. En erger nog: een (vice)president die niet in staat is in te schatten naar wie te luisteren en naar wie vooral niet. Die niets snapt van verhoudingen, van culturele spanningen en ieder abstract denkvermogen mist. Het enige verstandige wat ze heeft gedaan is zich niet op het toneel van de verkiezingsstrijd van 2012 begeven. Alhoewel dat volgens mij geen garantie is voor de toekomst. Haar verschijnen op het politieke toneel heeft in ieder geval mooie televisie opgeleverd: voor iedereen die maar een beetje geïnteresseerd is in Amerikaanse politiek is Game Change een must see.

Henk, Ingrid en Alexander

In Henk, Ingrid en Alexander zoekt D66-voorman Alexander Pechtold de dialoog met PVV-stemmers. In uitgebreide gesprekken gaat hij op zoek naar wat hen bewogen heeft, en/of nog steeds beweegt, om op de PVV te stemmen. Alhoewel het om kiezers gaat uit diverse milieus en met diverse achtergronden, zit er een sterke rode draad in de gesprekken. Teleurstelling in het politieke bestel en dan met name in de PvdA voert de boventoon. Eén van de duidelijkste "adviezen" die uit dit boek naar voren komt is dat de PvdA zo snel mogelijk een andere leider moet gaan zoeken. Wat dat betreft is dit boek met het recente aftreden van Cohen alweer ingehaald door de realiteit. Voor de rest spelen angst en onwetendheid een grote rol. Angst voor Europa, voor alles wat onbekend is en oneerlijk lijkt. Het is ook geen gemakkelijke opgave voor de kiezer om echt doordachte keuzes te maken. Neem het gisteren verschenen rapport dat in opdracht van de PVV verscheen over Nederland en de euro. Hoe moet een beetje normaal opgeleide Nederlander hier nu waarde aan hechten? Wilders geeft oorzaak en gevolg relaties die nooit te controleren zijn, zeker niet voor een niet econoom. Als je wilt geloven wat Wilders zegt, klinkt het echter allemaal erg plausibel. In Henk, Ingrid en Alexander doet Pechtold een goede poging om de dialoog aan te gaan met de kiezer en uit te leggen dat de wereld soms net iets anders in elkaar zit dan de grootste mond ons wil laten geloven. Het is daarmee een leuk, leesbaar en niet al te diepgaand boek geworden dat echt wel aan het denken zet. Met Henk, Ingrid en Alexander is de kans echter groot dat Pechtold alleen het publiek bereikt dat hij niet hoeft te overtuigen. Laten we hopen dat hij nog heel veel andere podia vindt om zijn geluid te laten horen.

Dirty sexy politics

Deze kop slaat niet op Verhagen die met zijn ambities zijn eigen CDA om zeep helpt, of op de manier waarop Wilders macht vergaart en zijn eigen gang blijft gaan. Al zou 'dirty' wellicht op beide politici op dit moment van toepassing kunnen zijn, 'sexy' is op de Nederlandse politiek maar zelden aan de orde. Nee, Dirty sexy politics is de titel van het boek dat Meghan McCain schreef over de Amerikaanse presidentscampagne in 2007/2008. Meghan is inderdaad 'de dochter van'. Na haar studie besluit ze zich aan te sluiten bij de campagne die haar vader John McCain voert en haar steentje hieraan bij te dragen. Dit verloopt niet zoals ze gehoopt had: haar aanwezigheid wordt door de partijtop meer als een last gezien dan als een toevoeging. Ze maakt de nodige mediablunders en blijft een buitenbeentje met haar, zoals ze het zelf noemt, niet conservatieve gedrag. In de inleiding van haar boek geeft ze aan kritiek te zullen leveren op de Republikeinse Partij, waar volgens haar steeds minder ruimte is voor gematigde conservatieven zoals zij. Hier komt echter weinig van. Dirty sexy politics is vooral een uitgebreide beschrijving van de persoonlijke ervaringen van de jonge McCain tijdens de campagne. Het gaat over kledingkeuzes, plaatsen in de bus, stress en haar emoties bij alles wat er gebeurt. Ze geeft de indruk behoorlijk labiel geweest te zijn tijdens het hele proces, en hoe stug de campagneleiding ook geweest zal zijn, het is niet moeilijk je voor te stellen hoe lastig haar aanwezigheid geweest moet zijn. Dit ondanks al haar goede bedoelingen: met haar blog probeert ze de jongere kiezers te bereiken en haar liefde voor de campagne, het land en met name haar vader is overweldigend. Meghan is in haar boek behoorlijk kritisch naar zichzelf en geeft zelf ook aan dat ze erg op zichzelf gericht was en zich niet altijd even volwassen gedragen heeft. Dit heeft haar er echter niet van weerhouden om evengoed een boek te schijven dat over Meghan, Meghan en Meghan gaat. Als 'dochter van' heeft ze duidelijk identiteitsproblemen en haar grootste wens is om aansluiting te vinden bij andere 'dochters van', iets wat niet gebeurt. Dit beschrijft ze onder andere in een hilarische ontmoeting met Laura Bush en haar dochter bij een bezoek aan het Witte Huis. Ze wordt hier op een schandalige manier genegeerd en gaat uiteindelijk maar lunchen met een assistente van Laura Bush, terwijl haar moeder wel met de familie Bush aan tafel gaat. Het politieke leven van haar vader en het leven in de spotlights laat duidelijk haar sporen na bij McCain. Nu zie ik haar ook eerder BFF worden met Heidi Montag dan met Jenna Bush, iets wat ze zelf oproept met haar veelvuldige gevloek, haar leggings en geblondeerde haar. Het is dan ook geen ingetogen, beschaafd en/of politiek correct boek geworden dat ze geschreven heeft. Dirty sexy politics is grappig, eerlijk, smeuïg en bevat uiteindelijk tussen de regels door toch nog een boodschap aan de Republikeinse Partij waar de top haar voordeel mee zou kunnen doen. Aan de manier te zien waarop McCain met de grond gelijk wordt gemaakt in de pers zal dit laatste niet gebeuren denk ik. Dat is jammer, want hoezeer ze ook een personage uit The Hills (MTV) benadert, het is een jonge vrouw met het hart op de juiste plaats in een positie waarin ze veel mensen zou kunnen bereiken. Zijn de filmrechten al verkocht?

Ondertussen in Amerika

We hebben het in Nederland vaak gehad over de zin en de onzin van een gekozen burgemeester. Alhoewel ik zelf een voorstander ben van het democratisch kunnen kiezen van de eerste burger van een stad, wil dat nog niet zeggen dat we moeten willen dat iedereen maar burgemeester wordt. Ik kan me toch echt meer mensen voorstellen die er niet geschikt voor zijn dan wel. Wat we in Amerika nogal eens zien is dat mensen die bekend zijn om andere redenen dan hun politieke talent het toch ver schoppen in de politiek. Het populair zijn of slechts bekend zijn wordt dan door een groep kiezers belangrijker gevonden dan bestuurderscapaciteiten. In Alaska wil Levi Johnston een gooi doen naar het burgemeesterschap van Wasilla, de stad waar zijn gewezen schoonmoeder eerder het hoogste ambt vervulde. Johnston, die inmiddels dus opnieuw aan de kant gezet is door Palin's dochter Bristol, is druk bezig een realityserie te regelen voor zichzelf. In deze serie zal hij tijdens zijn campagne op de voet gevolgd gaan worden. Alles om maar in de spotlight te blijven. Voor Palin natuurlijk een drama, zeker nu de geruchten dat zij werkelijk in de race wil zijn voor het presidentschap in 2012 toenemen. Voor iedereen die weinig op heeft met de Palins en hun politieke voorkeuren is het allemaal meer dan smeuïg, maar met professioneel politiek bedrijven heeft het weinig van doen. In Providence heeft Chris Young zich kandidaat gesteld voor het burgemeesterschap. Hier horen natuurlijk de nodige televisie-interviews bij, iets waar Young duidelijk nog weinig ervaring in heeft. Voor het lokale FOX-channel gaf hij het volgende, nu al legendarische, interview. Hij maakt zich hiermee op slag onsterfelijk, maar of hij ooit gekozen gaat worden betwijfel ik ten zeerste. Het levert in ieder geval een hilarisch filmpje op:

We wachten af

Het is alweer bijna drie maanden geleden dat we een nieuwe Tweede Kamer kozen, en nog steeds hebben we geen nieuwe regering. Voor zover de eerste belofte die Rutte niet kan houden, hij wilde immers op 1 juli zijn eerste kabinet kunnen laten zien. En of de huidige besprekingen tot een stabiele regering zullen leiden? Er wordt gezegd dat we begin volgende week een akkoord kunnen verwachten, maar de steeds sterker wordende kritiek vanuit het CDA doet anders vermoeden. Uitspraken zoals die van Wilders op twitter kunnen niet behulpzaam zijn. Hij twitterde vanochtend dat hij de CDA-voorzitter maar een zeur vond. Het kan toch niet zo zijn dat het CDA dit allemaal maar laat gebeuren. Verhagen lijkt heel ver te willen gaan voor dit akkoord, maar ook hij zal toch ergens een grens moeten trekken. Als Wilders zich niet eens tijdens onderhandelingen kan gedragen, wat staat ons dan nog te wachten? Dit kabinet lijkt op voorhand al gedoemd te mislukken en het CDA lijkt een hoge prijs te gaan betalen. De vraag is wie er uiteindelijk gaat profiteren. We wachten maar weer af.

Formatiewatch

'De besprekingen zijn in woelig vaarwater, maar de kans is nog steeds groot dat de partijen er samen uit gaan komen'. Dat is het formatienieuws van de dag en daar moeten we het maar mee doen. 'Nog twee of drie weken onderhandelen', meldt een andere bron, maar waar dat nou op gebaseerd is, is me ook niet erg duidelijk. De besprekingen vinden plaats op geheime lokaties, of anders in ieder geval buiten bereik van camera's en/of andere pers. Ze vinden plaats ver weg van de gewone wereld, die intussen niet stilstaat. In die gewone wereld beginnen de negatieve geluiden over de te vormen regering hand over hand toe te nemen. Een gedeelte van de CDA aanhang laat steeds duidelijker horen dat ze zich niet in een samenwerking met de PVV kunnen vinden. Dit deel wordt hier steeds vaker in gesteund door oude CDA prominenten en zoekt nadrukkelijk de pers. Verhagen geeft naar buiten de indruk hier niet door beinvloed te worden of verontrust door te raken, maar dat het rommelt binnen het CDA is niet te ontkennen. Is hier een afsplitsing in de maak? De afstand tussen de CDA-top en de afdelingen in het land lijkt groter en groter te worden. Verhagen doet alsof er niets aan de hand is, maar zal op den duur toch onder ogen moeten zien dat de partij onder zijn handen verkruimelt. Wellicht is hij in de veronderstelling dat dit vanzelf goed komt als er eenmaal geregeerd wordt. Mij geeft hij het gevoel de feeling met zijn achterban volledig kwijt te zijn. En dan is daar nog Geert Wilders die, onderhandelingen of niet, van zich laat horen in de Ground Zero moskee discussie. Die discussie wordt inmiddels wereldwijd gevoerd en wordt door Wilders aangegrepen om zijn anti-Islam standpunten meer kracht bij te zetten. Dat het niet om een moskee gaat, maar om een cultureel centrum met gebedsruimte, en dat de afstand hiervan tot Ground Zero net zo groot is als van de Dam naar de Herengracht lijkt Wilders niet te deren. Dat hij midden in onderhandelingen zit waarin zijn standpunten over de Islam weleens gevoelig zouden kunnen liggen deert hem blijkbaar evenmin. Sterker nog, hij geeft er Nederland een voorproefje mee van wat we kunnen verwachten als de PVV mee gaat bepalen in een gedoogrol. Wilders blijft doen wat hij wil, blijft zeggen wat hij wil en brengt zijn beoogde partners al in verlegenheid voordat er een akkoord is. Het enige wat voor Wilders pleit is dat hij hierin eerlijk en duidelijk is. Verhagen en Rutte zijn inmiddels angstvallig stil. Als dat net zo bepalend is van wat we kunnen gaan verwachten van de komende regering, dan stemt mij dat niet vrolijk. De spagaat waarin Nederland zich gemanouvreerd heeft na de laatste verkiezingen lijkt een noodzakelijk kwaad tot gevolg te hebben: als Wilders nu buitenspel zou komen te staan zou de PVV alleen maar verder doorgroeien en zou er na volgende verkiezingen helemaal een onhoudbare situatie ontstaan, dus zal hij voorlopig mee moeten blijven doen. Alleen dan is er een goede kans dat Nederland uiteindelijk weer bij zinnen komt en er hopelijk een groep politici opstaat die "gewoon" het land wil regeren, naar beste kunnen, en uit volle overtuiging. Al dit gedoe, ik voel me niet vertegenwoordigd en ben het meer dan zat.

Paars, grijs, bruin

Tot grote teleurstelling van velen zijn de onderhandelingen over Paars+ alweer enige weken gestaakt. Zoals het er nu naar uitziet gaat een Paars+ samenstelling niet gebeuren. Minstens zoveel mensen waren blij met deze ontwikkeling. Zij geloven dat Nederland toe is aan een regering zonder de PvdA. Een middenkabinet, ook wel grijs genoemd, kwam niet eens meer op tafel omdat de PvdA hier geen heil in zag en ziet. En toen waren we dus weer terug bij af: een rechts kabinet met VVD-CDA en PVV. Al voor de verkiezingen zagen we hoe Wilders zich liet inspireren door de gang van zaken in Denemarken. De Dansk Folkeparti met vergelijkbare ideeën als de PVV, een sociaal-economisch linkse agenda gecombineerd met een sociaal-cultureel rechtse agenda, geeft daar gedoogsteun aan de zittende regering. Het lijkt erop dat Wilders dit voorbeeld wil volgen in Nederland en dat we dus een minderheidsregering krijgen van CDA-VVD met gedoogsteun van de PVV. Op deze manier hoeft de PVV geen politiek risico te nemen, denk hierbij aan potentieel blunderende PVV ministers, maar kan wel enorm veel invloed pakken. Het grote argument blijft maar dat we 1 1/2 miljoen kiezers (PVV-stemmers) niet mogen negeren, maar in de praktijk betekent dit dat alle GroenLinks, D66, SP en PvdA kiezers buitenspel staan en dat zijn er heel wat meer. Tegelijkertijd mag het CDA, de partij die de grootste klappen heeft gehad weer op het pluche kruipen. Partijen lijken gegijzeld te worden door hun achterban en door vreemde opiniepeilingen die helemaal niet relevant zijn op dit moment. De verslaggeving is ondertussen minimaal, alles speelt zich af achter gesloten deuren. Als dit het resultaat wordt van de verkiezingen van 2010 kan ik niet anders zijn dan diep teleurgesteld. Politici zouden toch juist de mensen moeten zijn die boven hun eigen ego uitstijgen en het spel niet de overhand moeten laten nemen. Professionaliteit, idealen en transparantie lijken verder te zoeken dan ooit. En zo krijgen we straks misschien een regering die niemand echt wilde, behalve Wilders dan.

Van Oranje naar Paars-plus

Terwijl Nederland al weken in de ban is van Oranje, is het op het Paars-plus front angstvallig stil. Af en toe bereikt een kort bericht de nieuwsbulletins, maar veel meer dan 'onderhandelaars eten samen ijs' lijkt er niet te melden te zijn. De betrokken politici houden in alle opzichten hun mond. Op een persconferentie werd zelfs een twitterstilte aangekondigd met de voor de gelegenheid gecreeerde term 'ontwitteren'. Het debat dat over de informatie werd gevoerd had verandering kunnen brengen, maar bleek weinig constructief. Wilders nam de positie in van de buitenspel gezette partij en was hier niet vanaf te brengen. Hij reageerde niet op uitnodigingen van CDA en/of VVD, maar koos ervoor kost wat kost zijn vooraf opgestelde verongelijkte betoog voort te zetten. De kans om nog wat te veranderen aan het proces liet hij hiermee bewust lopen, tot onbegrip van de overige partijen. De beschuldiging dat Verhagen verantwoordelijk zou zijn voor een eventueel te vormen Paars-plus kabinet, volgens Wilders een ramp voor het land, was door de openingen die Rutte en Verhagen aan Wilders gaven volledig misplaatst en alweer achterhaald. Het verhaal van Verhagen over zijn eerdere weigering om aan te sluiten bij onderhandelingen was overigens uiterst zwak. VVD en CDA draaien zich in allerlei bochten en lijken zich drukker te maken om de steun van de achterban en de komende Statenverkiezingen, dan om het besturen van het land. Hiermee spelen ze D66, GroenLinks en PvdA in de kaart, want die stellen een Paars-plus kabinet boven alles. Als de media de aandacht dadelijk weer op Den Haag richt dan zal het weleens kunnen zijn dat we al bijna een kabinet blijken te hebben.

Snuffelen, dansen en spelen

Er wordt gesnuffeld, om elkaar heen gedanst en er worden spelletjes gespeeld: de formatie is buitengewoon ingewikkeld en lijkt niet echt op te schieten. De meeste opties zijn inmiddels op tafel geweest en de eerste, voorspelbare, reacties zijn achter de rug. Verhagen blokkeerde rechts, Rutte paars+ en Cohen zag een middenkabinet niet zitten. De laatste kwam nog wel met een eigen idee, een zogenaamde regenboogcoalitie, maar dit werd al weggeveegd voordat er werkelijk over gesproken kon worden. Onderhandelingsexperts domineren inmiddels het nieuws, waardoor de nadruk eens te meer komt te liggen op het proces van de formatie. Voorlopig gaat het dus meer over proces dan inhoud, over ego's en achterban. Hoezeer politici ook hun best doen ons anders te laten geloven. Verhagen is hiervan nog wel het duidelijkste voorbeeld: hij gaf aan niet mee te willen onderhandelen met rechts uit een soort van bescheidenheid over de verkiezingsuitslag, maar liet dit argument varen toen de optie VVD-PvdA-CDA op tafel kwam. Een journalist stelde hier nog wel een vraag over, maar hij kreeg een antwoord dat bestond uit heel veel woorden en dat eigenlijk niets zei. Eerlijkheid en openheid is weer ver te zoeken bij het CDA, of in ieder geval bij Verhagen. Bij mij roept al dit gedraai, gespeel en gesnuffel irritatie op. Ik snap dat een dergelijk proces niet te voeren is in alle openheid, maar de geheimzinnigheid en driedubbele agenda's die er nu omheen hangen geven mij als kiezer precies het gevoel dat ik niet zou moeten hebben: buitenspel staan. Misschien moet ik er gewoon even geen aandacht aan besteden en weer opletten als er daadwerkelijk iets gebeurt.

De eerste ronde is voor het CDA

Na de uitslag van 9 juni was een coalitiemogelijkheid van VVD, PVV en CDA in eerste instantie de meest voor de hand liggende. Met de groei van zowel de VVD als de PVV heeft een groot deel van Nederland laten zien een toenemende behoefte te hebben aan een rechts geluid. Een rechtse coalitie zou dan ook passen bij een dergelijke uitslag. Hiervoor was het CDA nodig, VVD en PVV behalen immers samen geen meerderheid. Verhagen weigert echter aan te schuiven bij de onderhandelingen. Hij geeft te pas en te onpas aan dat het CDA bescheidenheid en terughoudendheid in acht moet nemen na de voor het CDA desastreuze verkiezingsuitslag. Vanuit deze positie vindt hij het noodzakelijk dat VVD en PVV het eerst samen op hoofdlijnen eens worden voordat het zinnig zou zijn voor het CDA om mee te praten. Hiermee draait Verhagen de rollen glorieus om: onder het mom van bescheidenheid, een woord dat Verhagen sowieso niet past, heeft hij de touwtjes bij de coalitievorming volledig in handen. Hij houdt hiermee zijn rug recht voor zijn achterban: deze heeft immers duidelijk laten weten niet zondermeer akkoord te gaan met een samenwerking met de PVV. Tegelijkertijd heeft Verhagen geen enkele deur voor het CDA als coalitiepartner gesloten. De kans is immers groot dat andere mogelijkheden ook gefrustreerd gaan worden, het zij door de VVD (paars+), het zij door de PvdA (grijs: CDA-VVD-PvdA). Wanneer dit gebeurt komt de eerste optie weer op tafel en kan het CDA alsnog aanschuiven. Landsbelang zal dan het woord zijn waarmee de achterban tevreden gesteld zal moeten worden. Het is naturlijk een gok want voorlopig lijkt Rutte weer aan zet. Op dit moment moeten we echter toegeven dat de eerste ronde voor het CDA is. Of het ze siert is een ander verhaal.

De verrassing die geen verrassing is

Ondanks talloze peilingen, meningen van experts en voorspellingen van iedereen die er maar een beetje verstand van meende te hebben was de uitslag van de verkiezingen voor velen toch nog een verrassing. De VVD klapte een behoorlijk stuk terug ten opzichte van de peilingen, de PvdA kwam evengoed nog gevaarlijk dichtbij de toppositie en de PVV pakte meer zwevende stemmen dan iemand aan had zien komen. Hiermee werd de PVV, ondanks de monsterzege van de VVD, de grote winnaar van de verkiezingen. Maar hoe verrassend was dit nou echt? Het was bekend dat er nog veel zwevende kiezers waren en het was bekend dat de PVV hier al eerder van had kunnen profiteren. Dat veel Haagse politici in hun kennissenkring geen PVV-kiezers hebben, dit geldt voor velen overigens, wil niet zeggen dat ze er niet zijn. Op de een of andere manier leek het weer niet tot Den Haag door te dringen dat er veel mensen zijn die zich aangesproken voelen door de PVV en deze partij werkelijk een partij is geworden die niet genegeerd kan worden. Het CDA en de VVD hielden de PVV enkel dichtbij om kiezers van de rechterflank aan te trekken en de beide achterbannen leken dit te accepteren. Nu een dergelijke samenwerking daadwerkelijk recht lijkt te gaan doen aan de verkiezingsuitslag en dus een reële optie is, begint de achterban van zowel het CDA als de VVD alsnog te morren. Dat is toch niet wat ze wilden. Rutte spreekt van een buitengewoon complexe situatie door een buitengewoon complexe verkiezingsuitslag en lijkt zich op deze manier vooral te excuseren voor de coalitieoptie met de PVV. Ook hij spreekt erover alsof hij met een verrassing te maken heeft en neemt er geen enkele verantwoordelijkheid voor. Als de uitslag dichter bij de peilingen had gelegen was de situatie echter niet minder complex geweest en had de PVV ook al een serieuze onderhandelingspartner moeten zijn. Ondertussen loopt Wilders zelfverzekerd en goedgehumeurd over het Binnenhof. Hij is vast van plan om mee te gaan regeren en zal er alles aan doen om dit te bereiken. Hij heeft zijn AOW-standpunt al bespreekbaar verklaard en zegt zich zo 'constructief mogelijk' op te stellen. Overigens hoor ik geen enkele PVV-stemmer met een coalitievoorkeur of zelfs maar een mening hierover. De PVV-stemmer heeft een middelvinger opgestoken tegen de zittende politici om zich vervolgens weer terug te trekken achter voordeuren en vitrages, de rest van het land vooralsnog in verwarring achterlatend.

Verkiezingsdag

De afgelopen dagen kon je geen zender langs zonder met een lijsttrekker geconfronteerd te worden. Ook op Twitter was het goed raak: hashtags als #nosdebat en #1vdebat stonden urenlang in de wereld trendlijstjes als meest getwitterde termen. Dat Amerika grotendeels net aan de middag begint als wij de debatten hebben speelt daar natuurlijk een rol in, maar toch. De verkiezingen bepaalden de media, en de media bepaalden misschien ook wel de verkiezingen. De lijsttrekkers hopten van het ene naar het andere programma, De wereld draait door maakte alleen nog meer verkiezingsuitzendingen en er waren talloze debatten. Echt spannend werden die debatten niet. Er was buitensporig veel aandacht voor Cohens gestotter, Wilders mocht af en toe even zijn oneliners spuien en Rutte werd consequent uitgeroepen tot beste debater, wat meer over de rest zei dan over hem. Verder veel complimenten voor Halsema, maar het lijkt erop dat zij meer fans dan kiezers heeft. Roemer verraste in positieve zin. Eigenlijk verwachtte van te voren niemand echt wat van deze 'slager op zijn trouwdag', zoals hij door een onwetende Slotervaart bewoner in de Metro werd genoemd. Hij bleek een fijne, frisse wind na de gepassioneerde maar tenenkrommende Agnes Kant. Balkenende mopperde met name dat hij onvoldoende gewaardeerd werd voor zijn werk in de afgelopen acht jaar, daarbij vergetend dat men hem vooral associeert met gevallen kabinetten. Pechtold was in interviews erg sterk omdat hij daar zijn boodschap goed neer kon zetten, maar bleef onvoldoende zichtbaar in de debatten. Hierdoor sloeg hij nog weleens aan het schreeuwen, iets wat hem niet aantrekkelijker maakte, hoe sterk inhoudelijk ook. Persoonlijk vond ik de "ouderwetse" debatten het leukst, zoals het noorddebat en de debatten in het Lagerhuis. Deze waren fijn van sfeer zodat er in verhouding wat minder met oneliners gesmeten werd en de politici wat meer ontspannen en spontaner werden. De grote debatten zoals die op RTL en van de NOS waren wat stroef en gespannen. Hierdoor kwam er weinig diepgang en bepaald geen vuurwerk, al was de uitspraak 'U lacht zo lief' van Balkenende er natuurlijk wel eentje die de geschiedenis in zal gaan. Verreweg het leukste debat was het Jeugdjournaaldebat. De vragen van de kinderen waren behoorlijk onbevangen, de politici losjes en de sfeer prettig. In het slotdebat van de NOS leken de lijsttrekkers misschien nog wel vermoeider dan de kijkers. Er kwam weinig nieuws en de passie was behoorlijk ver te zoeken. Het is mooi geweest, de campagne is voorbij en het is nu wachten op wat het gaat worden. Opvallend is dat veel kiezer in hun voorspelling de PvdA nog een goede kans geven om even groot als de VVD te worden of misschien zelfs wel groter. Het wordt dus ongelofelijk spannend vanavond.

Beslist de kiezer?

In de debatten van de afgelopen week komt steeds vaker het woord 'breekpunt' terug. Steeds vaker wordt er dus door lijsttrekkers gezegd wat ze niet willen in termen van samenwerking, maar wat ze wel willen na 9 juni blijft veelal onduidelijk. Nederland is nog steeds een coalitieland en er zal dus na 9 juni samengewerkt moeten worden door 2,3 of misschien wel 4 verschillende partijen. Een breekpunt benoemen gaat dus betekenen dat een partij of nu al zegt zich niet aan te sluiten bij een een coalitie die haaks staat op hun breekpunt, of dat de kiezers nu al voor de gek gehouden worden door iets voorgespiegeld te krijgen waaraan partijen zich toch niet houden. Alle partijen beloven nu van alles, maar de praktijk is dat deze ideeën alleen bestaan in hun verkiezingsprogramma. Er is geen partij die zijn verkiezingsprogramma volledig uit kan en zal voeren, want er is geen partij die een absolute meerderheid zal behalen of zelfs maar in de buurt hiervan zal komen. De coalitie waarin een partij terecht komt bepaalt dus in grote mate in welke richting hun plannen bijgesteld moeten worden om samen te kunnen regeren. Ik erger me dan ook aan de wazigheid die politici laten bestaan omtrent hun coalitievoorkeuren. De uitspraak 'de kiezer beslist' is een wassen neus, omdat zelfs de partij die wint in principe zijn plannen aan moet passen aan een andere, voor de kiezer niet te bepalen, partij of in het uiterste geval in de oppositie kan belanden. De kiezer wordt nu bijna gedwongen om tactisch te gaan stemmen, inplaats van te stemmen op de partij waarmee ze werkelijk de meeste affiniteit heeft. Een stem op de SP kan bijvoorbeeld heel sympathiek zijn, maar als de PvdA niet voldoende stemmen krijgt om de grootste te worden, zal de VVD een rechts kabinet kunnen willen vormen en draagt je linkse stem dus bij aan een rechts kabinet.. Hoe staan de zaken er voor als we af mogen gaan op de afgelopen debatten:
- CDA gaat waarschijnlijk niet de grootste worden en flirt ernstig met de VVD. Zet zich af tegen PvdA.
- PvdA lijkt vooralsnog te lijden onder de matige debattechnieken van Cohen en de rommelige campagne. Geen coalitievoorkeur gehoord, hoopt nog steeds de touwtjes in handen te krijgen.
- VVD gedraagt zich alsof ze op eenzame hoogte staan. Benoemt een nieuw paars als uiterst onwaarschijnlijk, maar pakt de handreiking van het CDA ook niet aan
- D66 is volgens mij de enige partij die duidelijk een coalitievoorkeur uitgesproken heeft (hulde!): een paars+ kabinet. Daarnaast heeft Pechtold zijn voorkeur uitsproken voor Cohen als premier, gedurfd en eerlijk.
- GroenLinks wil het liefst een linkse coalitie, maar heb ik niet in horen gaan op reële opties
- PVV moeilijke partner, heeft net als CDA hypotheekrenteaftrek als breekpunt benoemd en lijkt zo alleen te passen in een uiterst rechts kabinet
- SP zo links mogelijk, uiteraard, maar lijkt zich al geschikt te hebben in een rol in de oppositie
- CU zet zich opvallend hard af tegen het CDA en kiest daardoor nu al voor een rol in de oppositie
De Politiek app geeft je de mogelijkheid om naar aanleiding van verschillende peilingen simpel uit te rekenen welke combinatie een meerderheid op zal leveren. Hoe betrouwbaar deze peilingen zijn valt natuurlijk te bezien. Het uitspreken van een coalitievoorkeur zou niet alleen eerlijk zijn naar de kiezer, het zou ook inhoudelijk wat toe kunnen voegen aan het debat. Nu gaat het vooral over de debatkwaliteiten van de verschillende lijsttrekkers, hun oneliners en hun eventuele blunders. Een nationale bekvechtcompetitie noemde Maarten van Rossem het laatste lijsttrekkersdebat. Leuk wellicht om naar te kijken en om over te praten, maar je bestuurt er geen land mee. Onder het mom 'laat de kiezer beslissen op 9 juni' wordt de werkelijke richting straks weer uitgezet op een geheime lokatie ergens in het land achter gesloten deuren. Wat gaat het dus worden: kiezen vanuit overtuiging of vanuit tactische overwegingen? Ik vind het moeilijk.

Met de kennis van nu

In Met de kennis van nu zijn columns verzameld van Peter Middendorp, columns die eerder verschenen zijn in het dagblad De Pers. Aangezien ik naar mijn werk fiets en dus zelden een gratis dagblad onder ogen krijg, was ik niet bekend met Peter Middendorp of zijn columns. De verzameling wordt gepresenteerd als de ultieme alternatieve gids voor de verkiezingen- en voor de formatieperiode. Dit zal ik maar opvatten als niets meer of minder dan achterflaptekst om de aandacht te trekken, want zo zou ik dit boek toch echt niet willen omschrijven. Met de kennis van nu is een verzameling geestige korte verhalen over de politici van nu gezien door de ogen van Peter Middendorp. Hij vertelt over zijn omgang met de politici in Den Haag, over wat daar zoal gebeurt en doet dit met de nodige zelfspot. Middendorp is een goede observeerder en weet situaties beeldend te beschrijven. Dat je hierdoor soms een ander beeld krijgt van een politicus dan dat je over het algemeen in de media voorgeschoteld krijgt lijkt bijzaak. Dat is iets wat vanzelf ontstaat, niet iets waar een punt van gemaakt wordt. De grote charme van dit boek is de eenvoud van de verhalen. Daarbij is het grote gevoel van relativering van de schrijver een verademing. Een fijn boek dus, dat leest als een trein. Het blijkt overigens ook heel gemakkelijk om Middendorps columns te volgen zonder dat je De Pers leest: hij geeft de link door op Twitter zodra er een nieuw stuk is gepubliceerd. Zeker in deze verkiezingsperiode leuk om te volgen: Ga naar Peter Middendorp op Twitter

Radio1 Lijsttrekkersdebat

Het lijsttrekkersdebat van radio 1 is berucht geworden in de vorige verkiezingen, omdat Balkenende daar zijn beroemde uitspraak richting Wouter Bos deed: u draait en u bent niet eerlijk. Deze uitspraak was overigens volstrekt niet spontaan, maar van te voren klaargezet door volgens mij Jack de Vries. Jack is niet meer en Balkenende wist op mij in dit debat geen indruk te maken. Het hielp ook niet dat hij in de tweede debatsronde bij de kleine partijen geplaatst werd: Balkenende in debat met Verdonk en Roeme is natuurlijk voor niemand erg interessant. Hij probeerde er nog wat van te maken door Verdonk om haar mening te vragen, maar ik weet niet eens meer waar dat over ging of wat haar antwoord was; het was volstrekt oninteressant. Wel interessant was het debat tussen Cohen en Rutte over veiligheid en integratie. Wat een heerlijke keuze om dit zonder Verdonk en zonder Wilders, die niet aanwezig was, en hun simplistische one-liners te doen. Rutte nam echter deze rol over en ging op de populistische toer. Hij viel Cohen hard aan op zijn veiligheids- en integratiebeleid in Amsterdam, iets wat op mij nogal plat en irreeel overkwam. Het werd echter onder de luisteraars/kijkers meer toegejuicht dan afgewezen als ik op de reacties op Twitter af mag gaan, en Ruttes opmars lijkt vooralsnog niet te stoppen. Er leek overigens een groot verschil in de beleving van het debat te zijn tussen de mensen die slechts luisterden en de mensen die meekeken via internet of politiek24. Bij de luisteraars leek Rutte het beter te doen met zijn stevige en dominante uitspraken. Cohen kwam bij kijkers over het algemeen beter uit de bus dan bij de luisteraars. Zijn rustige uitstraling werd door velen als positief ervaren, maar die kon hij op de radio blijkbaar onvoldoende overbrengen. Pechtold en Halsema gingen veel inhoudelijker te werk en kwamen weer eens tot de conclusie dat ze veel raakvlakken hadden. In campagnetijd is dat niet zo spannend en er werd wat honend op gereageerd, maar uiteindelijk is dat wel waar het om gaat. Het land moet immers geregeerd worden, zoals Pechtold meerdere malen aangaf. Op het einde van het debat probeerde hij bij zijn collega-lijsttrekkers nog uitspraken te ontlokken over voorkeurcoalities, maar dit lukte niet. De kiezer beslist op 9 juni was het antwoord, maar we weten allemaal dat dat niet zo gaat werken. Overigens was het Balkenende die als enige het nieuws haalde met een uitspraak: hij verklaarde de hypotheekrenteaftrek als breekpunt bij coalitievormingen.

Filmpjes

De campagnes zijn eindelijk echt begonnen en we worden aan alle kanten overspoeld met lijsttrekkers die zich van hun beste kant laten zien. Met de komst van Twitter en YouTube is de ouderwetse 'zendtijd voor politieke partijen' achterhaald geraakt: partijen kunnen hun kiezers via woord en beeld zo vaak bereiken als ze maar willen. Deze overdaad maakt echter ook kritisch en selectief. De partijen zullen met boeiende, professionele filmpjes moeten komen willen mensen er langer dan 30 seconden naar kijken, of überhaupt al op klikken. Het campagnefilmpje van Rita Verdonk is nu al legendarisch. Met hilarisch slechte filmpjes krijg je wellicht nog steeds de meeste aandacht, de vraag is of dat bevorderlijk is voor de campagne. Inmiddels al bijna 280.000 (!) bekeken:



De PvdA kiest voor de persoonlijke aanpak. De persoon van Job Cohen staat volledig centraal. We zien zijn leven, zijn prestaties, zijn visie. Het is een aanpak die mij wel aanspreekt, al verdwijnt hierdoor de partij wel wat naar de achtergrond. Cohen lijkt meer en meer zijn stempel te drukken op de campagne en op het PvdA-beleid. Het is meer dan een verkiezingstruc: al meerdere keren nam Cohen bedoeld of onbedoeld afstand van PvdA-standpunten. Hij lijkt hiermee zijn invloed binnen de partij in rap tempo uit te breiden. Een bewuste keuze denk ik, maar ook een risico. De andere partijen zien de speelruimte die dit geeft en springen hier aan alle kanten op in. Een stem voor de PvdA is een stem voor Job Cohen, de PvdA is hier in ieder geval heel duidelijk in.



De persoonlijke aanpak van de PvdA roept helaas een persoonlijke aanval op van de PVV. Geert Wilders pakt Cohen op zijn bekende wijze aan: theedrinken en de boel bij elkaar houden worden als voorbeelden van slappe knieën politiek opgevoerd. Wilders beperkt zich ook nu weer tot de immigratie- en integratieproblematiek. In een tijd waarin mensen zich met name zorgen maken over de economie en hun eigen portemonnee lijkt Wilders het gevoel met de burger waar hij zo graag voor op wil komen kwijt te raken. Inspelen op angstgevoelens blijft echter een beproefde methode om stemmen te trekken, en dit spotje maakt zondermeer meer indruk dan het roeien samen met Fleur Agema in een eerder nogal lachwekkend filmpje. Het blijft echter een populistisch verhaal, niks nieuws van Wilders:



Later meer campagnefilmpjes..

Binnenhof

Dat het blad Binnenhof commotie zou veroorzaken was al zeker voordat er maar één letter geschreven was. Niet alleen omdat een roddelblad volledig gewijd aan politici in Nederland tot nu toe ongehoord is, maar vooral omdat een blad als HP/De Tijd zich hiermee bezig ging houden. De kritiek is dan ook over het algemeen vernietigend. Schande, schande, roept weldenkend Nederland, terwijl juist dit weldenkend Nederland volgens mij beter had moeten weten. Natuurlijk is Binnenhof op het eerste gezicht een roddelblad dat de grenzen van het fatsoen opzoekt of daar overheen gaat. De makers lijken een blad te hebben gemaakt dat in het rijtje schandaalbladen past dat we vooral van uit het buitenland kennen. Schreeuwend, meer foto's dan tekst en nauwelijks echte onthullingen. Als je jezelf beperkt door er zo naar te kijken dan mis je volgens mij echter waar het om gaat. Binnenhof is volgens mij vooral een spannend experiment waarin zogenaamd lage en hoge cultuur elkaar raken. Voor de gemiddelde HP/De Tijd lezer voelt dit ongemakkelijk, het schuurt omdat het niet direct te plaatsen is. Het laat zien dat de grens tussen satire en serieus ogende verslaggeving flinterdun is en voor iedereen op een ander niveau ligt. Het feit dat zoveel mensen het blad zo serieus nemen illustreert dit maar al te goed. Als er een grote sticker met 'satire' op had gestaan hadden veel mensen er wellicht beter mee uit de voeten gekund, alles lijkt tegenwoordig gelabeled te moeten worden. Het siert HP/De Tijd dat ze dit nou juist niet hebben gedaan. Het is een interessant en provocerend project geworden waarvan we er te weinig zien in Nederland, dus daarvoor alle lof. Dat wil niet zeggen dat ik geen kanttekeningen heb. Het missen van de Jack de Vries-affaire is ongelukkig en lijkt me aangeven waar het dit blad aan ontbroken heeft. Er is meer energie gaan zitten in het idee op zich en het uiterlijk dan aan het relevant maken van de inhoud. De huizenreeks is op zich leuk, zeker met het oog op de rol van de hypotheekrenteaftrek in de campagne. Voor de rest is het toch wel veel oud nieuws. Er moet toch meer te melden zijn geweest dan dit. Zo wordt de volstrekt irrelevante Philomena Bijlhout in twee verschillende artikelen genoemd met een grote foto: niet nodig en oninteressant. Femke Halsema wordt onevenredig hard aangepakt, ondanks of misschien juist omdat zij meewerkte aan HP/De Tijd als columnist. Na het verschijnen van Binnenhof heeft zij laten weten zich uit het colofon van HP/De Tijd te laten verwijderen. Jammer, maar wel een begrijpelijke reactie. Binnenhof is in het geval van Halsema over de schreef gegaan, foto's van de kinderen van politici publiceren is ook in mijn ogen niet oke. Toch is Binnenhof vooral een goed gemaakte grap, een provocatie die te waarderen valt.

Wat een toestand

Het bericht van de buitenechtelijke relatie van Jack de Vries was gisteren groot nieuws. De foto van een rokende Femke Halsema op de cover van het eenmalige roddelblad Binnenhof was opeens nauwelijks interessant, voor zover het dat überhaupt zou zijn geweest. Ook de beelden van een taart etende Balkenende die met een aantal Hyvesvrienden zijn verjaardag vierde kregen amper aandacht. Alle pijlen waren gericht op Jack de Vries, die in een persbericht de problemen toegaf en direct een stap terug deed als boegbeeld van de CDA-campagne. Het is een genante toestand waar uiteraard uitgebreid om gegrinnikt wordt. Het CDA staat immers bekend om het normen en waarden debat en deze affaire kon bijna niet op een slechter moment in de publiciteit komen. Het verbaast me dat een mediastrateeg als de Vries dit niet heeft zien aankomen of kunnen regisseren. Hij had het natuurlijk in de eerste plaats al niet moeten laten gebeuren, maar hij moet toch geweten hebben dat dit niet alleen zijn gezin zou treffen, maar ook zijn partij en de campagne. Het getuigt van een naïeve overmoed of zelfs arrogantie te denken dat dit buiten de publiciteit zou blijven. Balkenende en Verhagen reageerden gisteren beiden vrij flauwtjes op alle commotie en benadrukten dat het om een privéaangelegenheid ging. Wellicht gaan binnenskamers de ramen er wel uit en kopen ze slechts tijd in de media. Mij geeft het echter geen vertrouwen dat mensen die zo de mond vol hebben van normen en waarden en in hoge mate willen bepalen hoe er in Nederland geleefd wordt, een dergelijke affaire in hun eigen kring onder het tapijt willen vegen of in ieder geval willen bagatelliseren naar buiten toe. Juist van het CDA verwacht ik een zware veroordeling van dergelijk gedrag. Het alternatief van de nu gegeven reactie zou dan ook zijn het publiekelijk aan de schandpaal nagelen van de Vries. Ik weet echter niet of het effect daarvan zoveel beter zal zijn. Ik zou het persoonlijk misschien beter vinden, maar ik ben geen potentiële CDA-kiezer, ook niet als de Vries nu gedumpt zou worden. Het ironische is dat degene die het CDA door dit soort toestanden heen zou kunnen helpen, juist het lijdend voorwerp is geworden. Het CDA verliest dus op meerdere fronten. Op hoeveel fronten zal de komende peiling uit moeten wijzen.

Waar gaat het heen met Job Cohen?

Het NOVA-optreden van Job Cohen is inmiddels uitgebreid bekritiseerd in de media. Het lijkt wel of iedereen er een mening over had. Deze meningen gingen over de manier waarop hij zat, de manier waarop hij praatte en natuurlijk ook over de inhoud. Hij zou onzeker overkomen en duidelijk te weinig weten van de economie. Te slecht voorbereid zei de een, overvoorbereid zei de ander. Feit was dat daar niet de sterke, overtuigde winnaar zat die de PvdA dacht in huis te hebben gehaald. Wat is hier aan de hand? Ten eerste lijkt het er sterk op dat een deel van Nederland, als een goede Nederlandse traditie, zit te wachten op welke aanleiding dan ook om Cohen naar beneden te halen. Je hoofd zo ver boven het maaiveld uitsteken als hij doet of men hem laat doen, dat vindt de media op zijn minst uitdagend. Dat vraagt dus om het betere hak- en sneerwerk. Uitspraken van Cohen worden uitvergroot en veelal negatief benaderd. Hij wordt gevraagd aan normen te voldoen die wellicht helemaal niet reëel zijn en waarvan het nog maar de vraag is of zijn collega-lijsttrekkers er aan voldoen. Daar hoor je overigens nauwelijks iemand over. Er was van uit gegaan dat Cohen's zwakke plek de economie zou zijn en alles lijkt er op gericht om dit te bewijzen. De andere kant van het verhaal ligt natuurlijk bij de PvdA zelf. In een professioneel gevoerde campagne als die van een grote politieke partij zou je verwachten dat men bepaalde zaken aan zou kunnen zien komen. De vragen die gesteld werden in NOVA waren deels misschien aan de flauwe kant, maar een man als Cohen zou die gemakkelijk moeten kunnen pareren. Daarbij zou de campagneleiding moeten weten hoe belangrijk het is hoe iemand over komt en hoe de media je kan maken en breken. Dit aspect moet je tot in de puntjes beheersen en kunnen gebruiken. De PvdA zou alleen al om de desastreus verlopen campagne met Melkert destijds op alles voorbereid moeten zijn en zich niet moeten laten verrassen door zelfoverschatting op welk vlak dan ook. Tot nu toe komen de meeste uitspraken van Cohen klunzig in de media terecht en heeft hij zijn comfortzone nog niet gevonden. Zou Cohen dan toch te weinig tijd hebben om zich aan te passen na al die jaren in de eilandfunctie van burgemeester? Den Haag is toch niet nieuw voor hem en optreden in de media en de politiek ook niet. Zijn toespraak in de relatief veilige omgeving van het PvdA-congres was dan ook hartstikke sterk. Die vorm zal Cohen snel terug moeten vinden, want ondertussen wachten Balkenende en Rutte hun beurt in de luwte rustig af. Hoe minder media hoe beter, lijkt de aanpak van deze mannen, en die aanpak lijkt vooralsnog te werken. De verkiezingscampagne van 2010 komt zo met horten en stoten op gang en geeft de kiezer voorlopig nog weinig redenen om weer vertrouwen in de politiek te krijgen. Er moet nog heel wat gebeuren.

Zembla snapt het niet

De afgelopen dagen gonst het van de negatieve berichten over de meest recente aflevering van Zembla. De makers van Zembla begrijpen het niet en blijven erbij dat ze een journalistiek verantwoord programma hebben gemaakt. De gewraakte aflevering gaat over Geert Wilders en heeft de titel Wilders profeet van de angst meegekregen. De bedoeling was om aan te geven dat Wilders angst predikt, angst die vaak niet gebaseerd is op feiten, maar slechts inspeelt op een onderbuikgevoel en een gevaar kan zijn voor de samenleving. De burger is het makkelijkst mee te krijgen en rustig te houden door in te spelen op basale angsten, in Wilders geval vanzelfsprekend de angst voor de Islam. Deze gedachte is allesbehalve nieuw. In 2004 maakte de BBC hier al de indrukwekkende documentairereeks 'The Power of Nightmares: The Rise of the Politics of Fear' over, over de aangewakkerde angst voor de Islam, maar ook over de angst voor het communisme die destijds op eenzelfde manier aangewakkerd werd. Ook documentaires van Michael Moore laten zien hoe dit principe werkt. Het is dan ook Michael Moore waar Kees Driehuis, maker van Zembla, indirect naar verwijst naar aanleiding van de vele kritiek op de laatste aflevering van Zembla. Hij snapt niet wat het probleem is bij de gekozen aanpak, een aanpak die in het buitenland veelal bejubeld zou worden. Voor de critici is het heel duidelijk wat het probleem is: het programma was tendentieus, eenzijdig en ongepast. De horrorfilmpjes, zoals Michael Moore deze inderdaad ook gebruikt, waren overtrokken en de argumentatie bestond voornamelijk uit soundbites. De ambitie om in dit programma Wilders persoonlijk verantwoordelijk te stellen voor alle angst gevoelens rond de Islam is volstrekt onhaalbaar. Dat hij hier een bijdrage aan levert zal duidelijk zijn, maar het is overtrokken om Wilders verantwoordelijk te stellen voor alle negatieve gevoelens in Nederland rond dit onderwerp. Het werd allemaal op de man gespeeld en amper in een breder perspectief geplaatst. Dat Wilders citaten uit de Koran heeft verdraaid en uit zijn verband heeft gerukt in zijn knipenplakwerk Fitna zal ongetwijfeld waar zijn, maar is geenszins nieuw of actueel. De enige actualiteit die in het door Zembla gekozen onderwerp zit is dat Wilders actueel is door de verkiezingen. En dat is precies de reden waarom dit programma de plank totaal mis slaat. Het is namelijk een buitengewoon kwalijke zaak dat de publieke omroep, door de staat gefinancierd, een dergelijk programma uitzendt over een potentieel grote partij in verkiezingstijd. Het is niet aan de publieke omroep om standpunt in te nemen in de politiek en een actieve rol te spelen in de campagne. Dat ze dit door de keuze van gasten en het bepalen van interviewonderwerpen bij goed bekeken programma's als DWDD en Pauw en Witteman toch al enigszins doen is wellicht niet helemaal te voorkomen, maar wat Zembla deed was ronduit verkeerd. Stemmingmakerij van de bovenste plank was het, en dat mag gelukkig in dit land, maar niet op kosten van de publieke omroep. Wat Michael Moore doet, doet hij op eigen kosten en op eigen titel. Dat Kees Driehuis dit onderscheid blijkbaar niet ziet of belangrijk vindt geeft ironisch genoeg precies aan waar de voedingsbodem van Wilders populisme onder andere vandaan komt. Hier is het laatste woord vast nog niet over gezegd.

Halsema vs Van Dam in DWDD

Gisteravond zagen we Femke Halsema en oud gediende Marcel van Dam samen in De Wereld Draait Door. Als het de bedoeling was om Femke Halsema fris, intelligent en positief naar voren te laten komen, dan is dit zeker gelukt. Dat is namelijk automatisch het effect als je haar naast de zure, negatieve Marcel van Dam zet. Marcel van Dam kwam, zoals gewoonlijk, zijn ongenoegen uiten over het huidige politieke klimaat. Zo maakte hij om aan te geven hoe ondemocratisch het er in de Nederlandse partijen aan toe gaat een vergelijking met de gang van zaken in Noord-Korea. Volstrekt overtrokken natuurlijk en hopelijk vooral bedoeld om de zaak aan te dikken. Voor Halsema echter een uitstekende gelegenheid om duidelijk en intelligent haar visie op het stelsel te geven en aan te tonen dat GroenLinks wel degelijk democratisch is. Halsema was in haar verschijning en argumenten een dusdanig groot contrast met van Dam dat het niet anders kon, dan dat zij hier prima uit de verf kwam. Je zou het bijna manipulatief kunnen noemen van DWDD, al is mij niet bekend dat dit programma belang heeft bij het duwen van GroenLinks. Het is wel een uitstekend voorbeeld van hoe de media beeldvorming kunnen beïnvloeden. Vaak wordt deze aanname onder het mom van persvrijheid aan de kant geschoven, maar dat de media invloed hebben en daarmee ook een verantwoordelijkheid lijkt mij niet te ontkennen. In dit geval was het niet bijster kwalijk. Halsema kan immers uitstekend voor zichzelf zorgen en heeft geen hulp nodig om goed over te komen. We hebben echter nog flink wat weken campagne te gaan. Het is afwachten hoeveel invloed de media hierin gaan hebben, bewust of onbewust.

Ahmed Marcouch kiest voor Den Haag

Gisteravond liet het programma Tegenlicht van de VPRO een ontluisterend beeld zien van de PvdA in Amsterdam. Tegenlicht zette Marcouch neer als een eenzame strijder, als een in de steek gelaten belofte. Dat er controverse rond Marcouch is weten we al langer. Gevierd als stadsdeelvoorzitter van Slotervaart werd hij gepasseerd bij de keuze van de lijsttrekker van het nieuw te vormen stadsdeel Nieuw West. De werkelijke reden hiervoor blijft vaag. Er wordt onder andere gesproken over het gebrek aan vertrouwen dat hij binnen de Marokkaanse gemeenschap nog geniet. Dit zou te maken hebben met zijn harde aanpak van criminele jongeren en het opkomen voor homo's. Ook gaan er geruchten over meerdere relaties met vrouwen, het woord 'misleiden' duikt op. Deze geruchten komen weer boven als Marcouch na het verliezen van de lijsttrekkerspositie in Nieuw West in de gemeenteraad wil. Van de steun die Asscher hem aanvankelijk publiekelijk gaf blijft weinig overeind als hij op een onverkiesbare plaats wordt gezet. In Tegenlicht wordt dit beeld pijnlijk bevestigd. We zien Marcouch een eenzame campagne voeren, waarin hij tevergeefs aansluiting zoekt bij de PvdA-top in Amsterdam. De posters worden gedrukt met eigen middelen en we zien hem veelal alleen de wijken in trekken. De houding die Asscher aanneemt is ongemakkelijk, we zien hem meerdere malen zowel letterlijk als figuurlijk afstand nemen van Marcouch. Ook geeft hij in omslachtige bewoordingen aan dat het nog maar te bezien valt of er een wethouderspositie voor Marcouch in zit. Is de PvdA in Amsterdam bang geweest voor het verliezen van de zogenaamde 'allochtonenstem'? Of heeft Marcouch werkelijk een aantal lijken in de kast waar de PvdA niet mee geconfronteerd wil worden? Als dit laatste het geval is dan zullen we daar de komende weken achterkomen. Cohen heeft namelijk zijn vertrouwen in Marcouch niet opgezegd, integendeel: vandaag is bekend geworden dat hij op een verkiesbare plek terecht gekomen is van de PvdA-lijst voor de Tweede Kamerverkiezingen. Dat Marcouch het vertrouwen van de kiezer ook nog heeft zagen we aan het overdonderende aantal voorkeurstemmen dat hij in Amsterdam kreeg. Na het zien van de manier waarop hij in Amsterdam behandeld werd gun ik hem des te meer de overstap naar Den Haag. Al heeft hij niet mijn politieke kleur, ik vind het een getalenteerd politicus die veel goeds heeft gedaan voor Amsterdam. Hij zal een zinnige bijdrage kunnen leveren aan het landelijke debat. Nu maar hopen dat hij zijn carrière niet alsnog zelf saboteert.

D66 congres: enthousiast en inspirerend

Als de speeches van het D66 congres de toon aangeven van de campagne van de komende weken, dan staat ons een afwisselende, intelligente en pittige campagne te wachten. Zwaargewichten Alexander Rinnooy Kan en Hans Wijers toonden zich trotse D66-leden, klaar om in te stappen en verantwoordelijkheid te nemen. Rinnooy Kan ging in een gepassioneerde, inspirerende speech in op de kenniseconomie en het belang van goed onderwijs. Hij leverde mooie soundbites af zoals "wie denkt dat kennis duur is, weet niet wat domheid kost". Hij benadrukte hiermee één van de belangrijkste punten van D66, in ieder geval één waar veel mensen zich door aangesproken voelen. Wijers ging meer in op de globalisering, waarmee hij door velen op onder andere Twitter op slag als kandidaat voor de ministerspost van buitenlandse zaken werd neergezet. Pechtold tenslotte ging hier bij het begin van zijn speech op in door te zeggen dat Rinnooy Kan en Wijers ook verstand hebben van algemene zaken. Pechtold haalde vervolgens hard uit naar de kabinetten Balkenende. Zijn speech bevatte veel scherpe grapjes, de een wat meer geslaagd dan de ander. Hij benoemde ook hoe gelukkig hij was met alle nieuwe D66 gemeenteraadsleden en wethouders en ging hierbij het debacle in Amsterdam niet uit de weg. Zijn opmerking dat de Amsterdamse delegatie stoelen aan het gangpad had gekregen in het congres zodat ze erin en eruit konden lopen was erg scherp. Het was mij als televisiekijker niet geheel duidelijk of het pittig scherp was of een beetje ongemakkelijk. Dat Pechtold ermee in zijn maag zat was in ieder geval duidelijk, en terecht ook. Het was goed dat hij dit even liet zien. Over het algemeen genomen was het een sterke en pittige speech van Pechtold waarmee hij zichzelf stevig neerzette en een felle toon zette voor de komende campagne. Persoonlijk hoop ik dat er in de campagne ook ruimte zal zijn voor wat meer passie, visie en optimisme. De toon van Rinnooy Kan sprak mij dan ook erg aan en ik hoop dat we een dergelijke toon en benadering in de media de komende tijd veelvuldig zullen horen. Wie ik ook in de media hoop te zien en te horen zijn de overige kandidaten van D66. Een Jan Paternotte zal het uitstekend doen bij De Wereld Draait Door of bij Pauw en Witteman, de twee platformen die of we het leuk vinden of niet erg veel invloed gaan hebben in de campagnes. Paternotte kan en zal het beeld van D66 verlevendigen en opfrissen als hij hiervoor de gelegenheid krijgt. Ook andere kandidaten komen goed over op televisie zag ik op Politiek24, dus ik hoop dat zij de ongetwijfeld veelvuldige optredens van Pechtold zullen aanvullen en zo samen het programma van D66 afwisselend en positief zullen verwoorden. We kiezen immers geen mininster president, we kiezen weldenkende mensen voor de Tweede Kamer die ik graag wil zien en horen. D66 zal alle zeilen bij moeten zetten de komende weken en volgens mij hebben ze daar genoeg kwaliteit voor in huis. Het congres gaf in ieder geval een goed gevoel met vertrouwen voor de komende campagne.

Hoge Raad: SGP mag vrouwen niet uitsluiten

Natuurlijk mag de SGP vrouwen niet uitsluiten van bestuursfuncties of het passief kiesrecht, het was niet eens in me opgekomen dat dit weleens een onderdeel van discussie zou kunnen zijn. Dat de SGP een mannenbolwerk is dat er nogal beperkte ideeën op na houdt wat betreft de rol van de vrouw in de maatschappij, dat wist ik. Dat leek mij ook de reden waarom ik geen SGP vrouwen in de politiek zag. Welke weldenkende vrouw wil immers deel uitmaken van een club waar je niet voor vol wordt aangezien? Het blijkt dus allemaal iets ingewikkelder te liggen. In het Nederland van 2010 waar we ons allemaal reuze druk maken om de emancipatie van moslimvrouwen en de onderdrukking van deze vrouwen schandalig en niet van deze tijd vinden, blijkt er een politieke partij te zijn waarvan we gedogen dat deze vrouwen geen passief kiesrecht toekent. Onbestaanbaar. Er is geen land in Europa waar er nog serieus een partij is waar dit het geval is. Eigenlijk is deze groep nog veel enger dan de groep die er dergelijke denkbeelden op nahoudt op Islamitische grondbeginselen. De SGP gebruikt immers onze eigen historie en cultuur als grondbeginsel en wat valt daar tegenin te brengen? Van alles, natuurlijk, te beginnen met zoveel decennia aan vrouwenemancipatie die ook onderdeel uitmaakt van onze cultuur en waar de SGP volledig aan voorbijgaat. Religie als grondbeginsel in de politiek vind ik sowieso geen goede zaak, maar dit is een individuele keuze. We moeten ons echter wel allemaal houden aan dezelfde wetten, ook de SGP. Dat de orthodox gereformeerden van Nederland niet erg zichtbaar in wijken in de grote steden wonen, maar voor het grote publiek onopvallend in kleinere gemeenschappen op ruime afstand van de steden, maakt niet dat zij hun gang kunnen gaan en zich niets aan hoeven te trekken van essentiële zaken als gelijkheid zoals bepaald in de grondwet. In de SGP werd er gehuild bij de uitspraak van de Hoge Raad. Door vrouwen. Onbestaanbaar.