Zembla snapt het niet

De afgelopen dagen gonst het van de negatieve berichten over de meest recente aflevering van Zembla. De makers van Zembla begrijpen het niet en blijven erbij dat ze een journalistiek verantwoord programma hebben gemaakt. De gewraakte aflevering gaat over Geert Wilders en heeft de titel Wilders profeet van de angst meegekregen. De bedoeling was om aan te geven dat Wilders angst predikt, angst die vaak niet gebaseerd is op feiten, maar slechts inspeelt op een onderbuikgevoel en een gevaar kan zijn voor de samenleving. De burger is het makkelijkst mee te krijgen en rustig te houden door in te spelen op basale angsten, in Wilders geval vanzelfsprekend de angst voor de Islam. Deze gedachte is allesbehalve nieuw. In 2004 maakte de BBC hier al de indrukwekkende documentairereeks 'The Power of Nightmares: The Rise of the Politics of Fear' over, over de aangewakkerde angst voor de Islam, maar ook over de angst voor het communisme die destijds op eenzelfde manier aangewakkerd werd. Ook documentaires van Michael Moore laten zien hoe dit principe werkt. Het is dan ook Michael Moore waar Kees Driehuis, maker van Zembla, indirect naar verwijst naar aanleiding van de vele kritiek op de laatste aflevering van Zembla. Hij snapt niet wat het probleem is bij de gekozen aanpak, een aanpak die in het buitenland veelal bejubeld zou worden. Voor de critici is het heel duidelijk wat het probleem is: het programma was tendentieus, eenzijdig en ongepast. De horrorfilmpjes, zoals Michael Moore deze inderdaad ook gebruikt, waren overtrokken en de argumentatie bestond voornamelijk uit soundbites. De ambitie om in dit programma Wilders persoonlijk verantwoordelijk te stellen voor alle angst gevoelens rond de Islam is volstrekt onhaalbaar. Dat hij hier een bijdrage aan levert zal duidelijk zijn, maar het is overtrokken om Wilders verantwoordelijk te stellen voor alle negatieve gevoelens in Nederland rond dit onderwerp. Het werd allemaal op de man gespeeld en amper in een breder perspectief geplaatst. Dat Wilders citaten uit de Koran heeft verdraaid en uit zijn verband heeft gerukt in zijn knipenplakwerk Fitna zal ongetwijfeld waar zijn, maar is geenszins nieuw of actueel. De enige actualiteit die in het door Zembla gekozen onderwerp zit is dat Wilders actueel is door de verkiezingen. En dat is precies de reden waarom dit programma de plank totaal mis slaat. Het is namelijk een buitengewoon kwalijke zaak dat de publieke omroep, door de staat gefinancierd, een dergelijk programma uitzendt over een potentieel grote partij in verkiezingstijd. Het is niet aan de publieke omroep om standpunt in te nemen in de politiek en een actieve rol te spelen in de campagne. Dat ze dit door de keuze van gasten en het bepalen van interviewonderwerpen bij goed bekeken programma's als DWDD en Pauw en Witteman toch al enigszins doen is wellicht niet helemaal te voorkomen, maar wat Zembla deed was ronduit verkeerd. Stemmingmakerij van de bovenste plank was het, en dat mag gelukkig in dit land, maar niet op kosten van de publieke omroep. Wat Michael Moore doet, doet hij op eigen kosten en op eigen titel. Dat Kees Driehuis dit onderscheid blijkbaar niet ziet of belangrijk vindt geeft ironisch genoeg precies aan waar de voedingsbodem van Wilders populisme onder andere vandaan komt. Hier is het laatste woord vast nog niet over gezegd.

Halsema vs Van Dam in DWDD

Gisteravond zagen we Femke Halsema en oud gediende Marcel van Dam samen in De Wereld Draait Door. Als het de bedoeling was om Femke Halsema fris, intelligent en positief naar voren te laten komen, dan is dit zeker gelukt. Dat is namelijk automatisch het effect als je haar naast de zure, negatieve Marcel van Dam zet. Marcel van Dam kwam, zoals gewoonlijk, zijn ongenoegen uiten over het huidige politieke klimaat. Zo maakte hij om aan te geven hoe ondemocratisch het er in de Nederlandse partijen aan toe gaat een vergelijking met de gang van zaken in Noord-Korea. Volstrekt overtrokken natuurlijk en hopelijk vooral bedoeld om de zaak aan te dikken. Voor Halsema echter een uitstekende gelegenheid om duidelijk en intelligent haar visie op het stelsel te geven en aan te tonen dat GroenLinks wel degelijk democratisch is. Halsema was in haar verschijning en argumenten een dusdanig groot contrast met van Dam dat het niet anders kon, dan dat zij hier prima uit de verf kwam. Je zou het bijna manipulatief kunnen noemen van DWDD, al is mij niet bekend dat dit programma belang heeft bij het duwen van GroenLinks. Het is wel een uitstekend voorbeeld van hoe de media beeldvorming kunnen beïnvloeden. Vaak wordt deze aanname onder het mom van persvrijheid aan de kant geschoven, maar dat de media invloed hebben en daarmee ook een verantwoordelijkheid lijkt mij niet te ontkennen. In dit geval was het niet bijster kwalijk. Halsema kan immers uitstekend voor zichzelf zorgen en heeft geen hulp nodig om goed over te komen. We hebben echter nog flink wat weken campagne te gaan. Het is afwachten hoeveel invloed de media hierin gaan hebben, bewust of onbewust.

Ahmed Marcouch kiest voor Den Haag

Gisteravond liet het programma Tegenlicht van de VPRO een ontluisterend beeld zien van de PvdA in Amsterdam. Tegenlicht zette Marcouch neer als een eenzame strijder, als een in de steek gelaten belofte. Dat er controverse rond Marcouch is weten we al langer. Gevierd als stadsdeelvoorzitter van Slotervaart werd hij gepasseerd bij de keuze van de lijsttrekker van het nieuw te vormen stadsdeel Nieuw West. De werkelijke reden hiervoor blijft vaag. Er wordt onder andere gesproken over het gebrek aan vertrouwen dat hij binnen de Marokkaanse gemeenschap nog geniet. Dit zou te maken hebben met zijn harde aanpak van criminele jongeren en het opkomen voor homo's. Ook gaan er geruchten over meerdere relaties met vrouwen, het woord 'misleiden' duikt op. Deze geruchten komen weer boven als Marcouch na het verliezen van de lijsttrekkerspositie in Nieuw West in de gemeenteraad wil. Van de steun die Asscher hem aanvankelijk publiekelijk gaf blijft weinig overeind als hij op een onverkiesbare plaats wordt gezet. In Tegenlicht wordt dit beeld pijnlijk bevestigd. We zien Marcouch een eenzame campagne voeren, waarin hij tevergeefs aansluiting zoekt bij de PvdA-top in Amsterdam. De posters worden gedrukt met eigen middelen en we zien hem veelal alleen de wijken in trekken. De houding die Asscher aanneemt is ongemakkelijk, we zien hem meerdere malen zowel letterlijk als figuurlijk afstand nemen van Marcouch. Ook geeft hij in omslachtige bewoordingen aan dat het nog maar te bezien valt of er een wethouderspositie voor Marcouch in zit. Is de PvdA in Amsterdam bang geweest voor het verliezen van de zogenaamde 'allochtonenstem'? Of heeft Marcouch werkelijk een aantal lijken in de kast waar de PvdA niet mee geconfronteerd wil worden? Als dit laatste het geval is dan zullen we daar de komende weken achterkomen. Cohen heeft namelijk zijn vertrouwen in Marcouch niet opgezegd, integendeel: vandaag is bekend geworden dat hij op een verkiesbare plek terecht gekomen is van de PvdA-lijst voor de Tweede Kamerverkiezingen. Dat Marcouch het vertrouwen van de kiezer ook nog heeft zagen we aan het overdonderende aantal voorkeurstemmen dat hij in Amsterdam kreeg. Na het zien van de manier waarop hij in Amsterdam behandeld werd gun ik hem des te meer de overstap naar Den Haag. Al heeft hij niet mijn politieke kleur, ik vind het een getalenteerd politicus die veel goeds heeft gedaan voor Amsterdam. Hij zal een zinnige bijdrage kunnen leveren aan het landelijke debat. Nu maar hopen dat hij zijn carrière niet alsnog zelf saboteert.

D66 congres: enthousiast en inspirerend

Als de speeches van het D66 congres de toon aangeven van de campagne van de komende weken, dan staat ons een afwisselende, intelligente en pittige campagne te wachten. Zwaargewichten Alexander Rinnooy Kan en Hans Wijers toonden zich trotse D66-leden, klaar om in te stappen en verantwoordelijkheid te nemen. Rinnooy Kan ging in een gepassioneerde, inspirerende speech in op de kenniseconomie en het belang van goed onderwijs. Hij leverde mooie soundbites af zoals "wie denkt dat kennis duur is, weet niet wat domheid kost". Hij benadrukte hiermee één van de belangrijkste punten van D66, in ieder geval één waar veel mensen zich door aangesproken voelen. Wijers ging meer in op de globalisering, waarmee hij door velen op onder andere Twitter op slag als kandidaat voor de ministerspost van buitenlandse zaken werd neergezet. Pechtold tenslotte ging hier bij het begin van zijn speech op in door te zeggen dat Rinnooy Kan en Wijers ook verstand hebben van algemene zaken. Pechtold haalde vervolgens hard uit naar de kabinetten Balkenende. Zijn speech bevatte veel scherpe grapjes, de een wat meer geslaagd dan de ander. Hij benoemde ook hoe gelukkig hij was met alle nieuwe D66 gemeenteraadsleden en wethouders en ging hierbij het debacle in Amsterdam niet uit de weg. Zijn opmerking dat de Amsterdamse delegatie stoelen aan het gangpad had gekregen in het congres zodat ze erin en eruit konden lopen was erg scherp. Het was mij als televisiekijker niet geheel duidelijk of het pittig scherp was of een beetje ongemakkelijk. Dat Pechtold ermee in zijn maag zat was in ieder geval duidelijk, en terecht ook. Het was goed dat hij dit even liet zien. Over het algemeen genomen was het een sterke en pittige speech van Pechtold waarmee hij zichzelf stevig neerzette en een felle toon zette voor de komende campagne. Persoonlijk hoop ik dat er in de campagne ook ruimte zal zijn voor wat meer passie, visie en optimisme. De toon van Rinnooy Kan sprak mij dan ook erg aan en ik hoop dat we een dergelijke toon en benadering in de media de komende tijd veelvuldig zullen horen. Wie ik ook in de media hoop te zien en te horen zijn de overige kandidaten van D66. Een Jan Paternotte zal het uitstekend doen bij De Wereld Draait Door of bij Pauw en Witteman, de twee platformen die of we het leuk vinden of niet erg veel invloed gaan hebben in de campagnes. Paternotte kan en zal het beeld van D66 verlevendigen en opfrissen als hij hiervoor de gelegenheid krijgt. Ook andere kandidaten komen goed over op televisie zag ik op Politiek24, dus ik hoop dat zij de ongetwijfeld veelvuldige optredens van Pechtold zullen aanvullen en zo samen het programma van D66 afwisselend en positief zullen verwoorden. We kiezen immers geen mininster president, we kiezen weldenkende mensen voor de Tweede Kamer die ik graag wil zien en horen. D66 zal alle zeilen bij moeten zetten de komende weken en volgens mij hebben ze daar genoeg kwaliteit voor in huis. Het congres gaf in ieder geval een goed gevoel met vertrouwen voor de komende campagne.

Hoge Raad: SGP mag vrouwen niet uitsluiten

Natuurlijk mag de SGP vrouwen niet uitsluiten van bestuursfuncties of het passief kiesrecht, het was niet eens in me opgekomen dat dit weleens een onderdeel van discussie zou kunnen zijn. Dat de SGP een mannenbolwerk is dat er nogal beperkte ideeën op na houdt wat betreft de rol van de vrouw in de maatschappij, dat wist ik. Dat leek mij ook de reden waarom ik geen SGP vrouwen in de politiek zag. Welke weldenkende vrouw wil immers deel uitmaken van een club waar je niet voor vol wordt aangezien? Het blijkt dus allemaal iets ingewikkelder te liggen. In het Nederland van 2010 waar we ons allemaal reuze druk maken om de emancipatie van moslimvrouwen en de onderdrukking van deze vrouwen schandalig en niet van deze tijd vinden, blijkt er een politieke partij te zijn waarvan we gedogen dat deze vrouwen geen passief kiesrecht toekent. Onbestaanbaar. Er is geen land in Europa waar er nog serieus een partij is waar dit het geval is. Eigenlijk is deze groep nog veel enger dan de groep die er dergelijke denkbeelden op nahoudt op Islamitische grondbeginselen. De SGP gebruikt immers onze eigen historie en cultuur als grondbeginsel en wat valt daar tegenin te brengen? Van alles, natuurlijk, te beginnen met zoveel decennia aan vrouwenemancipatie die ook onderdeel uitmaakt van onze cultuur en waar de SGP volledig aan voorbijgaat. Religie als grondbeginsel in de politiek vind ik sowieso geen goede zaak, maar dit is een individuele keuze. We moeten ons echter wel allemaal houden aan dezelfde wetten, ook de SGP. Dat de orthodox gereformeerden van Nederland niet erg zichtbaar in wijken in de grote steden wonen, maar voor het grote publiek onopvallend in kleinere gemeenschappen op ruime afstand van de steden, maakt niet dat zij hun gang kunnen gaan en zich niets aan hoeven te trekken van essentiële zaken als gelijkheid zoals bepaald in de grondwet. In de SGP werd er gehuild bij de uitspraak van de Hoge Raad. Door vrouwen. Onbestaanbaar.

Ageeth Telleman treedt af

Vandaag heeft Ageeth Telleman laten weten terug te treden als fractievoorzitter van D66 Amsterdam. Dat haar positie na de herhaaldelijk mislukte collegegesprekken met de PvdA onhoudbaar was geworden gonsde de hele week al in de media. Het Parool plaatste vandaag een twee pagina's groot artikel over het debacle van D66, inclusief de couppoging van Ivar Manuel. Het draagvlak voor de keuzes en handelswijze van Telleman was de afgelopen weken steeds verder teruggelopen. Veel D66 leden en kiezers waren het niet eens met wat er gebeurde. Het twijfelachtige optreden van Telleman bij Pauw en Witteman maakte het er niet beter op. Hier nam Telleman wederom een felle houding aan ten opzichte van de PvdA, op een toon die meer deed denken aan een verkiezingscampagne in het heetst van de strijd dan aan onderhandelingen. Een groot deel van de leden en kiezers voelden zich hier minder en minder in vertegenwoordigd. Telleman heeft duidelijk haar kaarten overspeeld en haar strijd verkeerd gekozen. In haar sterke wil om de regenteske bestuurscultuur van de PvdA aan te pakken dacht ze in het waarnemend burgemeesterschap van Asscher een sterk voorbeeld te hebben waar ze halsoverkop op dook. Ze had echter direct in moeten binden toen bleek dat het grootste gedeelte van de gemeenteraad achter de benoeming van Asscher stond en ook het draagvlak in haar eigen partij te wensen over liet. Nu werd het een persoonlijke strijd waar steeds minder mensen zich verwant mee voelden. Telleman heeft zich naar mijn idee onvoldoende gerealiseerd wat politiek bedrijven inhoudt, voor zover je daar echt op voorbereid kan zijn. Daar komt heel wat meer bij kijken dan idealen hebben, een programma maken en je standpunten verdedigen. Ik ben ervan overtuigd dat ze het allemaal goed bedoeld heeft, maar daarmee is mijn stem helaas niet gered. Hopelijk dat haar opvolger Gerolf Bouwmeester de onderhandelingen weer op gang kan brengen en de D66 kiezer alsnog waar voor hun stem geeft. Het belang van de stad stijgt toch uit boven de verkeerde inschattingen van een beginnend politicus. Gelukkig zag Ageeth Telleman dit in, en daarvoor alle lof.

Waarom is de burger boos?

In dit zeer goed getimede boek vertelt Maarten van Rossem over het hedendaags populisme. De grote kracht van Maarten van Rossem is om orde aan te brengen in complexiteit, om zaken uit te leggen op een voor iedereen begrijpelijke manier. Hij wekt hierbij vaak de schijn objectief te zijn, of in ieder geval vanuit dusdanig veel kennis en inzicht te schrijven dat er sprake is van waarheid. Dat zou storend kunnen zijn, ware het niet dat ik graag luister naar Maarten van Rossems waarheid, hoe gekleurd soms ook. In dit boek beschrijft hij hoe populisme werkt, onder andere door de betekenis die de LPF heeft gehad in de geschiedenis van de Nederlandse politiek aan te geven en te beschrijven welke plaats deze beweging innam. Hij gaat hierbij in op de rol van Pim Fortuyn en geeft een overzicht van de gebeurtenissen rond de verkiezingen van 2002 om vervolgens een link te leggen met het hedendaagse politieke landschap. Het fijne aan Maarten van Rossem vind ik dat hij de zaken zo heerlijk kan relativeren. Hij is ook nooit bang om een enigszins controversieel standpunt in te nemen. In Waarom is de burger boos? geeft van Rossem een duidelijke visie op wat er gebeurt in Nederland aan de rechterzijde van het politieke spectrum. Volgens van Rossem bevindt 20% van de kiezer zich in deze hoek, iets wat overeen komt met het aantal kiezers dat eerst op de LPF stemde en wat nu richting Wilders neigt. Deze mensen gaan niet radicaal veranderen van levensvisie, de vraag is slechts welke partij hierbij aan wil sluiten. De VVD is in de loop der jaren de grip op deze groep grotendeels verloren, door gematigd beleid en een gematigd politiek leider als Mark Rutte. Deze maakt af en toe wel wat boksbewegingen naar rechts, maar weet de rechterkant niet terug te winnen. Zo bezien lijkt de opdracht voor de VVD simpel: beweeg, met beleid, naar rechts en neem zo Wilders de wind uit de zeilen. Van Rossem verwoordt hierbij ook scherp wat de wisselwerking is tussen het bewegen van de economie en de behoefte van de kiezer. De een zal hierop sterker reageren dan de ander, maar reageren doen we allemaal, inclusief de politiek zelf. Het meest prettige aan de boeken van Maarten van Rossem vind ik dat alles uiteindelijk wel mee blijkt te vallen. Hij zet in perspectief, relativeert en legt uit, dit alles op zijn gebruikelijke mopperige toon. Waarom is de burger boos? is een lekker en toegankelijk boek, zeer goed getimed en voegt absoluut iets toe.

Politiek app: het idee was goed

Vorige week werd een nieuwe app gelanceerd voor de iPhone en iTouch voor iedereen die de politiek volgt: Politiek app. In principe doe ik niet aan betaalde apps, maar voor deze wilde ik een uitzondering maken en de investering van 79 cent wagen. Het idee is immers goed: een app met informatie over de aankomende Tweede Kamerverkiezingen, alles in één overzicht met één tik van de vinger. Het stelt echter nauwelijks iets voor. De app bestaat slechts uit een verzameling van tweets van alle twitterende politici, en dat zijn er best veel inmiddels, plus overzichten van drie verschillende peilingen. De tweets lopen binnen een dag op tot 200 of meer. Niet bij te houden dus, vooral omdat er toch ook wel heel veel gebabbel tussen zit en dat is echt niet zo interessant. Het is niet veel meer dan een lijst zoals je die zelf in Twitter samen kunt stellen. Ik mis standpunten van de partijen, ik mis een kieswijzer, ik mis een overzicht met televisieprogramma's, kranten en tijdschrijften waarin politici gaan verschijnen. En dat zijn pas de dingen die me zo te binnen schieten. Een ernstige gemiste kans dus, deze Politiek app. Een typisch geval waarin het middel belangrijker geacht wordt dan het doel, het voegt helemaal niets toe. Jammer, want ik zie kansen genoeg.

TK2010: wie gaat de crisis betalen?

Door de val van het kabinet en de aankomende verkiezingen was ik eigenlijk alweer vergeten dat er nog een legertje ambtenaren zat te broeden op bezuinigingsideeën. Gisteren werden de rapporten hierover naar buiten gebracht: een enorme berg onsamenhangende ideeën over waar er wat te halen valt. Zonder een visie over de toekomst van het land zijn deze ideeën echter zinloos en onuitvoerbaar. Geen enkel plan op dit niveau is zonder consequenties, elk plan moet onderdeel zijn van een groter plan omdat alles elkaar raakt. Gezien de huidige status van het kabinet is het aan de partijen om hier wat mee te doen, voor zover er niet al soortgelijke plannen in de programma's zijn opgenomen. Bezuinigen is het woord. Bij iedere programmapresentatie staat het woord bezuinigen dus ook centraal, iets waar we duidelijk niet omheen kunnen. Dat snap ik. Ik raak echter de draad kwijt wanneer er miljarden over en weer over tafel vliegen alsof het om tientjes gaat. Ondertussen neemt links het op voor de zwakkeren in de maatschappij met compensaties voor zware maatregelen en andere tegemoetkomingen. Rechts neemt het op voor de grootverdieners, de mensen die hypotheekrente aftrekken van hypotheekschulden boven de 500.000 in de hoogste belastingschijf en dit graag willen blijven doen. Steeds onrustiger word ik over de groep die hiertussen zit, de tweeverdieners met eigen huis die zich nu nog prima redden, maar die alle klappen op lijken te moeten vangen. Er wordt constant een beeld weggezet alsof deze groep het wel kan hebben, maar dat is echt te makkelijk. Deze groep valt (soms net) buiten alle compensatieregelingen, maar krijgt wel alle extra lasten te verwerken. Hoe komt het dat ik amper politici hoor over deze middeninkomens, terwijl deze groep duidelijk het meest bijdraagt? Natuurlijk moeten de mensen ontzien worden die het het zwaarst hebben, maar ik begin me steeds meer af te vragen wie er voor mijn belangen opkomt. Als je bovenmodaal verdient, maar als je inkomen beslist niet tot de topinkomens gerekend kan worden, dan ben je meestal degene die aan het kortste eind trekt als het aan de politiek ligt. Ook bij de presentatie van het D66 verkiezingsprogramma vandaag heb ik hier niets over gehoord. Terwijl de politici in alle mogelijke televisieprogramma's over miljardenbezuinigingen twisten en doemscenario's schetsen, verlies ik het grote plaatje steeds meer uit het oog en vraag ik mij af wat het voor ons persoonlijk gaat betekenen. De onrust hierover neemt hand over hand toe. En ik geloof niet dat ik hierin de enige ben.