We wachten af

Het is alweer bijna drie maanden geleden dat we een nieuwe Tweede Kamer kozen, en nog steeds hebben we geen nieuwe regering. Voor zover de eerste belofte die Rutte niet kan houden, hij wilde immers op 1 juli zijn eerste kabinet kunnen laten zien. En of de huidige besprekingen tot een stabiele regering zullen leiden? Er wordt gezegd dat we begin volgende week een akkoord kunnen verwachten, maar de steeds sterker wordende kritiek vanuit het CDA doet anders vermoeden. Uitspraken zoals die van Wilders op twitter kunnen niet behulpzaam zijn. Hij twitterde vanochtend dat hij de CDA-voorzitter maar een zeur vond. Het kan toch niet zo zijn dat het CDA dit allemaal maar laat gebeuren. Verhagen lijkt heel ver te willen gaan voor dit akkoord, maar ook hij zal toch ergens een grens moeten trekken. Als Wilders zich niet eens tijdens onderhandelingen kan gedragen, wat staat ons dan nog te wachten? Dit kabinet lijkt op voorhand al gedoemd te mislukken en het CDA lijkt een hoge prijs te gaan betalen. De vraag is wie er uiteindelijk gaat profiteren. We wachten maar weer af.

Formatiewatch

'De besprekingen zijn in woelig vaarwater, maar de kans is nog steeds groot dat de partijen er samen uit gaan komen'. Dat is het formatienieuws van de dag en daar moeten we het maar mee doen. 'Nog twee of drie weken onderhandelen', meldt een andere bron, maar waar dat nou op gebaseerd is, is me ook niet erg duidelijk. De besprekingen vinden plaats op geheime lokaties, of anders in ieder geval buiten bereik van camera's en/of andere pers. Ze vinden plaats ver weg van de gewone wereld, die intussen niet stilstaat. In die gewone wereld beginnen de negatieve geluiden over de te vormen regering hand over hand toe te nemen. Een gedeelte van de CDA aanhang laat steeds duidelijker horen dat ze zich niet in een samenwerking met de PVV kunnen vinden. Dit deel wordt hier steeds vaker in gesteund door oude CDA prominenten en zoekt nadrukkelijk de pers. Verhagen geeft naar buiten de indruk hier niet door beinvloed te worden of verontrust door te raken, maar dat het rommelt binnen het CDA is niet te ontkennen. Is hier een afsplitsing in de maak? De afstand tussen de CDA-top en de afdelingen in het land lijkt groter en groter te worden. Verhagen doet alsof er niets aan de hand is, maar zal op den duur toch onder ogen moeten zien dat de partij onder zijn handen verkruimelt. Wellicht is hij in de veronderstelling dat dit vanzelf goed komt als er eenmaal geregeerd wordt. Mij geeft hij het gevoel de feeling met zijn achterban volledig kwijt te zijn. En dan is daar nog Geert Wilders die, onderhandelingen of niet, van zich laat horen in de Ground Zero moskee discussie. Die discussie wordt inmiddels wereldwijd gevoerd en wordt door Wilders aangegrepen om zijn anti-Islam standpunten meer kracht bij te zetten. Dat het niet om een moskee gaat, maar om een cultureel centrum met gebedsruimte, en dat de afstand hiervan tot Ground Zero net zo groot is als van de Dam naar de Herengracht lijkt Wilders niet te deren. Dat hij midden in onderhandelingen zit waarin zijn standpunten over de Islam weleens gevoelig zouden kunnen liggen deert hem blijkbaar evenmin. Sterker nog, hij geeft er Nederland een voorproefje mee van wat we kunnen verwachten als de PVV mee gaat bepalen in een gedoogrol. Wilders blijft doen wat hij wil, blijft zeggen wat hij wil en brengt zijn beoogde partners al in verlegenheid voordat er een akkoord is. Het enige wat voor Wilders pleit is dat hij hierin eerlijk en duidelijk is. Verhagen en Rutte zijn inmiddels angstvallig stil. Als dat net zo bepalend is van wat we kunnen gaan verwachten van de komende regering, dan stemt mij dat niet vrolijk. De spagaat waarin Nederland zich gemanouvreerd heeft na de laatste verkiezingen lijkt een noodzakelijk kwaad tot gevolg te hebben: als Wilders nu buitenspel zou komen te staan zou de PVV alleen maar verder doorgroeien en zou er na volgende verkiezingen helemaal een onhoudbare situatie ontstaan, dus zal hij voorlopig mee moeten blijven doen. Alleen dan is er een goede kans dat Nederland uiteindelijk weer bij zinnen komt en er hopelijk een groep politici opstaat die "gewoon" het land wil regeren, naar beste kunnen, en uit volle overtuiging. Al dit gedoe, ik voel me niet vertegenwoordigd en ben het meer dan zat.

Van Oranje naar Paars-plus

Terwijl Nederland al weken in de ban is van Oranje, is het op het Paars-plus front angstvallig stil. Af en toe bereikt een kort bericht de nieuwsbulletins, maar veel meer dan 'onderhandelaars eten samen ijs' lijkt er niet te melden te zijn. De betrokken politici houden in alle opzichten hun mond. Op een persconferentie werd zelfs een twitterstilte aangekondigd met de voor de gelegenheid gecreeerde term 'ontwitteren'. Het debat dat over de informatie werd gevoerd had verandering kunnen brengen, maar bleek weinig constructief. Wilders nam de positie in van de buitenspel gezette partij en was hier niet vanaf te brengen. Hij reageerde niet op uitnodigingen van CDA en/of VVD, maar koos ervoor kost wat kost zijn vooraf opgestelde verongelijkte betoog voort te zetten. De kans om nog wat te veranderen aan het proces liet hij hiermee bewust lopen, tot onbegrip van de overige partijen. De beschuldiging dat Verhagen verantwoordelijk zou zijn voor een eventueel te vormen Paars-plus kabinet, volgens Wilders een ramp voor het land, was door de openingen die Rutte en Verhagen aan Wilders gaven volledig misplaatst en alweer achterhaald. Het verhaal van Verhagen over zijn eerdere weigering om aan te sluiten bij onderhandelingen was overigens uiterst zwak. VVD en CDA draaien zich in allerlei bochten en lijken zich drukker te maken om de steun van de achterban en de komende Statenverkiezingen, dan om het besturen van het land. Hiermee spelen ze D66, GroenLinks en PvdA in de kaart, want die stellen een Paars-plus kabinet boven alles. Als de media de aandacht dadelijk weer op Den Haag richt dan zal het weleens kunnen zijn dat we al bijna een kabinet blijken te hebben.

Snuffelen, dansen en spelen

Er wordt gesnuffeld, om elkaar heen gedanst en er worden spelletjes gespeeld: de formatie is buitengewoon ingewikkeld en lijkt niet echt op te schieten. De meeste opties zijn inmiddels op tafel geweest en de eerste, voorspelbare, reacties zijn achter de rug. Verhagen blokkeerde rechts, Rutte paars+ en Cohen zag een middenkabinet niet zitten. De laatste kwam nog wel met een eigen idee, een zogenaamde regenboogcoalitie, maar dit werd al weggeveegd voordat er werkelijk over gesproken kon worden. Onderhandelingsexperts domineren inmiddels het nieuws, waardoor de nadruk eens te meer komt te liggen op het proces van de formatie. Voorlopig gaat het dus meer over proces dan inhoud, over ego's en achterban. Hoezeer politici ook hun best doen ons anders te laten geloven. Verhagen is hiervan nog wel het duidelijkste voorbeeld: hij gaf aan niet mee te willen onderhandelen met rechts uit een soort van bescheidenheid over de verkiezingsuitslag, maar liet dit argument varen toen de optie VVD-PvdA-CDA op tafel kwam. Een journalist stelde hier nog wel een vraag over, maar hij kreeg een antwoord dat bestond uit heel veel woorden en dat eigenlijk niets zei. Eerlijkheid en openheid is weer ver te zoeken bij het CDA, of in ieder geval bij Verhagen. Bij mij roept al dit gedraai, gespeel en gesnuffel irritatie op. Ik snap dat een dergelijk proces niet te voeren is in alle openheid, maar de geheimzinnigheid en driedubbele agenda's die er nu omheen hangen geven mij als kiezer precies het gevoel dat ik niet zou moeten hebben: buitenspel staan. Misschien moet ik er gewoon even geen aandacht aan besteden en weer opletten als er daadwerkelijk iets gebeurt.

De eerste ronde is voor het CDA

Na de uitslag van 9 juni was een coalitiemogelijkheid van VVD, PVV en CDA in eerste instantie de meest voor de hand liggende. Met de groei van zowel de VVD als de PVV heeft een groot deel van Nederland laten zien een toenemende behoefte te hebben aan een rechts geluid. Een rechtse coalitie zou dan ook passen bij een dergelijke uitslag. Hiervoor was het CDA nodig, VVD en PVV behalen immers samen geen meerderheid. Verhagen weigert echter aan te schuiven bij de onderhandelingen. Hij geeft te pas en te onpas aan dat het CDA bescheidenheid en terughoudendheid in acht moet nemen na de voor het CDA desastreuze verkiezingsuitslag. Vanuit deze positie vindt hij het noodzakelijk dat VVD en PVV het eerst samen op hoofdlijnen eens worden voordat het zinnig zou zijn voor het CDA om mee te praten. Hiermee draait Verhagen de rollen glorieus om: onder het mom van bescheidenheid, een woord dat Verhagen sowieso niet past, heeft hij de touwtjes bij de coalitievorming volledig in handen. Hij houdt hiermee zijn rug recht voor zijn achterban: deze heeft immers duidelijk laten weten niet zondermeer akkoord te gaan met een samenwerking met de PVV. Tegelijkertijd heeft Verhagen geen enkele deur voor het CDA als coalitiepartner gesloten. De kans is immers groot dat andere mogelijkheden ook gefrustreerd gaan worden, het zij door de VVD (paars+), het zij door de PvdA (grijs: CDA-VVD-PvdA). Wanneer dit gebeurt komt de eerste optie weer op tafel en kan het CDA alsnog aanschuiven. Landsbelang zal dan het woord zijn waarmee de achterban tevreden gesteld zal moeten worden. Het is naturlijk een gok want voorlopig lijkt Rutte weer aan zet. Op dit moment moeten we echter toegeven dat de eerste ronde voor het CDA is. Of het ze siert is een ander verhaal.

Wat een toestand

Het bericht van de buitenechtelijke relatie van Jack de Vries was gisteren groot nieuws. De foto van een rokende Femke Halsema op de cover van het eenmalige roddelblad Binnenhof was opeens nauwelijks interessant, voor zover het dat überhaupt zou zijn geweest. Ook de beelden van een taart etende Balkenende die met een aantal Hyvesvrienden zijn verjaardag vierde kregen amper aandacht. Alle pijlen waren gericht op Jack de Vries, die in een persbericht de problemen toegaf en direct een stap terug deed als boegbeeld van de CDA-campagne. Het is een genante toestand waar uiteraard uitgebreid om gegrinnikt wordt. Het CDA staat immers bekend om het normen en waarden debat en deze affaire kon bijna niet op een slechter moment in de publiciteit komen. Het verbaast me dat een mediastrateeg als de Vries dit niet heeft zien aankomen of kunnen regisseren. Hij had het natuurlijk in de eerste plaats al niet moeten laten gebeuren, maar hij moet toch geweten hebben dat dit niet alleen zijn gezin zou treffen, maar ook zijn partij en de campagne. Het getuigt van een naïeve overmoed of zelfs arrogantie te denken dat dit buiten de publiciteit zou blijven. Balkenende en Verhagen reageerden gisteren beiden vrij flauwtjes op alle commotie en benadrukten dat het om een privéaangelegenheid ging. Wellicht gaan binnenskamers de ramen er wel uit en kopen ze slechts tijd in de media. Mij geeft het echter geen vertrouwen dat mensen die zo de mond vol hebben van normen en waarden en in hoge mate willen bepalen hoe er in Nederland geleefd wordt, een dergelijke affaire in hun eigen kring onder het tapijt willen vegen of in ieder geval willen bagatelliseren naar buiten toe. Juist van het CDA verwacht ik een zware veroordeling van dergelijk gedrag. Het alternatief van de nu gegeven reactie zou dan ook zijn het publiekelijk aan de schandpaal nagelen van de Vries. Ik weet echter niet of het effect daarvan zoveel beter zal zijn. Ik zou het persoonlijk misschien beter vinden, maar ik ben geen potentiële CDA-kiezer, ook niet als de Vries nu gedumpt zou worden. Het ironische is dat degene die het CDA door dit soort toestanden heen zou kunnen helpen, juist het lijdend voorwerp is geworden. Het CDA verliest dus op meerdere fronten. Op hoeveel fronten zal de komende peiling uit moeten wijzen.