Snuffelen, dansen en spelen

Er wordt gesnuffeld, om elkaar heen gedanst en er worden spelletjes gespeeld: de formatie is buitengewoon ingewikkeld en lijkt niet echt op te schieten. De meeste opties zijn inmiddels op tafel geweest en de eerste, voorspelbare, reacties zijn achter de rug. Verhagen blokkeerde rechts, Rutte paars+ en Cohen zag een middenkabinet niet zitten. De laatste kwam nog wel met een eigen idee, een zogenaamde regenboogcoalitie, maar dit werd al weggeveegd voordat er werkelijk over gesproken kon worden. Onderhandelingsexperts domineren inmiddels het nieuws, waardoor de nadruk eens te meer komt te liggen op het proces van de formatie. Voorlopig gaat het dus meer over proces dan inhoud, over ego's en achterban. Hoezeer politici ook hun best doen ons anders te laten geloven. Verhagen is hiervan nog wel het duidelijkste voorbeeld: hij gaf aan niet mee te willen onderhandelen met rechts uit een soort van bescheidenheid over de verkiezingsuitslag, maar liet dit argument varen toen de optie VVD-PvdA-CDA op tafel kwam. Een journalist stelde hier nog wel een vraag over, maar hij kreeg een antwoord dat bestond uit heel veel woorden en dat eigenlijk niets zei. Eerlijkheid en openheid is weer ver te zoeken bij het CDA, of in ieder geval bij Verhagen. Bij mij roept al dit gedraai, gespeel en gesnuffel irritatie op. Ik snap dat een dergelijk proces niet te voeren is in alle openheid, maar de geheimzinnigheid en driedubbele agenda's die er nu omheen hangen geven mij als kiezer precies het gevoel dat ik niet zou moeten hebben: buitenspel staan. Misschien moet ik er gewoon even geen aandacht aan besteden en weer opletten als er daadwerkelijk iets gebeurt.

Beslist de kiezer?

In de debatten van de afgelopen week komt steeds vaker het woord 'breekpunt' terug. Steeds vaker wordt er dus door lijsttrekkers gezegd wat ze niet willen in termen van samenwerking, maar wat ze wel willen na 9 juni blijft veelal onduidelijk. Nederland is nog steeds een coalitieland en er zal dus na 9 juni samengewerkt moeten worden door 2,3 of misschien wel 4 verschillende partijen. Een breekpunt benoemen gaat dus betekenen dat een partij of nu al zegt zich niet aan te sluiten bij een een coalitie die haaks staat op hun breekpunt, of dat de kiezers nu al voor de gek gehouden worden door iets voorgespiegeld te krijgen waaraan partijen zich toch niet houden. Alle partijen beloven nu van alles, maar de praktijk is dat deze ideeën alleen bestaan in hun verkiezingsprogramma. Er is geen partij die zijn verkiezingsprogramma volledig uit kan en zal voeren, want er is geen partij die een absolute meerderheid zal behalen of zelfs maar in de buurt hiervan zal komen. De coalitie waarin een partij terecht komt bepaalt dus in grote mate in welke richting hun plannen bijgesteld moeten worden om samen te kunnen regeren. Ik erger me dan ook aan de wazigheid die politici laten bestaan omtrent hun coalitievoorkeuren. De uitspraak 'de kiezer beslist' is een wassen neus, omdat zelfs de partij die wint in principe zijn plannen aan moet passen aan een andere, voor de kiezer niet te bepalen, partij of in het uiterste geval in de oppositie kan belanden. De kiezer wordt nu bijna gedwongen om tactisch te gaan stemmen, inplaats van te stemmen op de partij waarmee ze werkelijk de meeste affiniteit heeft. Een stem op de SP kan bijvoorbeeld heel sympathiek zijn, maar als de PvdA niet voldoende stemmen krijgt om de grootste te worden, zal de VVD een rechts kabinet kunnen willen vormen en draagt je linkse stem dus bij aan een rechts kabinet.. Hoe staan de zaken er voor als we af mogen gaan op de afgelopen debatten:
- CDA gaat waarschijnlijk niet de grootste worden en flirt ernstig met de VVD. Zet zich af tegen PvdA.
- PvdA lijkt vooralsnog te lijden onder de matige debattechnieken van Cohen en de rommelige campagne. Geen coalitievoorkeur gehoord, hoopt nog steeds de touwtjes in handen te krijgen.
- VVD gedraagt zich alsof ze op eenzame hoogte staan. Benoemt een nieuw paars als uiterst onwaarschijnlijk, maar pakt de handreiking van het CDA ook niet aan
- D66 is volgens mij de enige partij die duidelijk een coalitievoorkeur uitgesproken heeft (hulde!): een paars+ kabinet. Daarnaast heeft Pechtold zijn voorkeur uitsproken voor Cohen als premier, gedurfd en eerlijk.
- GroenLinks wil het liefst een linkse coalitie, maar heb ik niet in horen gaan op reële opties
- PVV moeilijke partner, heeft net als CDA hypotheekrenteaftrek als breekpunt benoemd en lijkt zo alleen te passen in een uiterst rechts kabinet
- SP zo links mogelijk, uiteraard, maar lijkt zich al geschikt te hebben in een rol in de oppositie
- CU zet zich opvallend hard af tegen het CDA en kiest daardoor nu al voor een rol in de oppositie
De Politiek app geeft je de mogelijkheid om naar aanleiding van verschillende peilingen simpel uit te rekenen welke combinatie een meerderheid op zal leveren. Hoe betrouwbaar deze peilingen zijn valt natuurlijk te bezien. Het uitspreken van een coalitievoorkeur zou niet alleen eerlijk zijn naar de kiezer, het zou ook inhoudelijk wat toe kunnen voegen aan het debat. Nu gaat het vooral over de debatkwaliteiten van de verschillende lijsttrekkers, hun oneliners en hun eventuele blunders. Een nationale bekvechtcompetitie noemde Maarten van Rossem het laatste lijsttrekkersdebat. Leuk wellicht om naar te kijken en om over te praten, maar je bestuurt er geen land mee. Onder het mom 'laat de kiezer beslissen op 9 juni' wordt de werkelijke richting straks weer uitgezet op een geheime lokatie ergens in het land achter gesloten deuren. Wat gaat het dus worden: kiezen vanuit overtuiging of vanuit tactische overwegingen? Ik vind het moeilijk.

Filmpjes

De campagnes zijn eindelijk echt begonnen en we worden aan alle kanten overspoeld met lijsttrekkers die zich van hun beste kant laten zien. Met de komst van Twitter en YouTube is de ouderwetse 'zendtijd voor politieke partijen' achterhaald geraakt: partijen kunnen hun kiezers via woord en beeld zo vaak bereiken als ze maar willen. Deze overdaad maakt echter ook kritisch en selectief. De partijen zullen met boeiende, professionele filmpjes moeten komen willen mensen er langer dan 30 seconden naar kijken, of überhaupt al op klikken. Het campagnefilmpje van Rita Verdonk is nu al legendarisch. Met hilarisch slechte filmpjes krijg je wellicht nog steeds de meeste aandacht, de vraag is of dat bevorderlijk is voor de campagne. Inmiddels al bijna 280.000 (!) bekeken:



De PvdA kiest voor de persoonlijke aanpak. De persoon van Job Cohen staat volledig centraal. We zien zijn leven, zijn prestaties, zijn visie. Het is een aanpak die mij wel aanspreekt, al verdwijnt hierdoor de partij wel wat naar de achtergrond. Cohen lijkt meer en meer zijn stempel te drukken op de campagne en op het PvdA-beleid. Het is meer dan een verkiezingstruc: al meerdere keren nam Cohen bedoeld of onbedoeld afstand van PvdA-standpunten. Hij lijkt hiermee zijn invloed binnen de partij in rap tempo uit te breiden. Een bewuste keuze denk ik, maar ook een risico. De andere partijen zien de speelruimte die dit geeft en springen hier aan alle kanten op in. Een stem voor de PvdA is een stem voor Job Cohen, de PvdA is hier in ieder geval heel duidelijk in.



De persoonlijke aanpak van de PvdA roept helaas een persoonlijke aanval op van de PVV. Geert Wilders pakt Cohen op zijn bekende wijze aan: theedrinken en de boel bij elkaar houden worden als voorbeelden van slappe knieën politiek opgevoerd. Wilders beperkt zich ook nu weer tot de immigratie- en integratieproblematiek. In een tijd waarin mensen zich met name zorgen maken over de economie en hun eigen portemonnee lijkt Wilders het gevoel met de burger waar hij zo graag voor op wil komen kwijt te raken. Inspelen op angstgevoelens blijft echter een beproefde methode om stemmen te trekken, en dit spotje maakt zondermeer meer indruk dan het roeien samen met Fleur Agema in een eerder nogal lachwekkend filmpje. Het blijft echter een populistisch verhaal, niks nieuws van Wilders:



Later meer campagnefilmpjes..

Waar gaat het heen met Job Cohen?

Het NOVA-optreden van Job Cohen is inmiddels uitgebreid bekritiseerd in de media. Het lijkt wel of iedereen er een mening over had. Deze meningen gingen over de manier waarop hij zat, de manier waarop hij praatte en natuurlijk ook over de inhoud. Hij zou onzeker overkomen en duidelijk te weinig weten van de economie. Te slecht voorbereid zei de een, overvoorbereid zei de ander. Feit was dat daar niet de sterke, overtuigde winnaar zat die de PvdA dacht in huis te hebben gehaald. Wat is hier aan de hand? Ten eerste lijkt het er sterk op dat een deel van Nederland, als een goede Nederlandse traditie, zit te wachten op welke aanleiding dan ook om Cohen naar beneden te halen. Je hoofd zo ver boven het maaiveld uitsteken als hij doet of men hem laat doen, dat vindt de media op zijn minst uitdagend. Dat vraagt dus om het betere hak- en sneerwerk. Uitspraken van Cohen worden uitvergroot en veelal negatief benaderd. Hij wordt gevraagd aan normen te voldoen die wellicht helemaal niet reëel zijn en waarvan het nog maar de vraag is of zijn collega-lijsttrekkers er aan voldoen. Daar hoor je overigens nauwelijks iemand over. Er was van uit gegaan dat Cohen's zwakke plek de economie zou zijn en alles lijkt er op gericht om dit te bewijzen. De andere kant van het verhaal ligt natuurlijk bij de PvdA zelf. In een professioneel gevoerde campagne als die van een grote politieke partij zou je verwachten dat men bepaalde zaken aan zou kunnen zien komen. De vragen die gesteld werden in NOVA waren deels misschien aan de flauwe kant, maar een man als Cohen zou die gemakkelijk moeten kunnen pareren. Daarbij zou de campagneleiding moeten weten hoe belangrijk het is hoe iemand over komt en hoe de media je kan maken en breken. Dit aspect moet je tot in de puntjes beheersen en kunnen gebruiken. De PvdA zou alleen al om de desastreus verlopen campagne met Melkert destijds op alles voorbereid moeten zijn en zich niet moeten laten verrassen door zelfoverschatting op welk vlak dan ook. Tot nu toe komen de meeste uitspraken van Cohen klunzig in de media terecht en heeft hij zijn comfortzone nog niet gevonden. Zou Cohen dan toch te weinig tijd hebben om zich aan te passen na al die jaren in de eilandfunctie van burgemeester? Den Haag is toch niet nieuw voor hem en optreden in de media en de politiek ook niet. Zijn toespraak in de relatief veilige omgeving van het PvdA-congres was dan ook hartstikke sterk. Die vorm zal Cohen snel terug moeten vinden, want ondertussen wachten Balkenende en Rutte hun beurt in de luwte rustig af. Hoe minder media hoe beter, lijkt de aanpak van deze mannen, en die aanpak lijkt vooralsnog te werken. De verkiezingscampagne van 2010 komt zo met horten en stoten op gang en geeft de kiezer voorlopig nog weinig redenen om weer vertrouwen in de politiek te krijgen. Er moet nog heel wat gebeuren.

Yes We Cohen

Met de kandidaatstelling van Job Cohen voor het lijsttrekkerschap van de PvdA lijkt er een golf van opluchting door het land te gaan. Na zoveel gerommel en geruzie lijkt hij de man die op dit moment een stuk vertrouwen terug kan brengen. Job Cohen staat voor velen voor beschaving, respect en rust. Een man die je het gevoel geeft 's avonds rustig te kunnen gaan slapen. Ik vind hem zelfs een beetje partijloos: hij straalde al uit burgemeester voor alle Amsterdammers te zijn, en straalt nu uit er voor alle Nederlanders te willen zijn. Laat het duidelijk zijn: ik ben geen fan van de PvdA, maar zeker wel van Job Cohen. Natuurlijk zijn er ook tegengeluiden, zoals te soft, te weinig daadkrachtig etc. Ik denk dat de kracht van een goede politicus, en overigens ook van een goede manager, is dat het allemaal wel met stevige hand, maar niet schreeuwend hoeft. En dat het dus ook allemaal niet via de koppen in de krant hoeft. Een goed leider zijn zit voor een groot deel in persoonlijkheid en de manier waarop mensen daarop reageren. Dat is de kracht van Cohen. In het buitenland is hij al meermalen gevierd om zijn capaciteiten, in Nederland zijn we niet in altijd in staat om het grotere plaatje te zien. Dat Cohen op dit moment naar Den Haag gaat is een meesterzet van de PvdA, maar belangrijker nog, het tegengeluid van een weldenkend mens waar we al een behoorlijke tijd op zitten te wachten. Als andere zeer weldenkende mensen als Halsema en Pechtold hun partij groot genoeg krijgen om samen met de PvdA een regering te vormen, dan zie ik het weer een beetje zitten met ons mooie landje. Kijk hier op Facebook voor de Yes We Cohen-groep.